ژيار

زمانه، رسانه‌ایی فارسی زبان اما ایرانی

2011-08-02T18:43:00.002+04:30

این یادداشت متنی تحلیلی نیست و بهانه‌ی نوشتنش پنج سالگی «زمانه» است. آن‌چه در این یادداشت آمده جای بحث و پردازش بیشتر دارد و هدف از طرح مختصر آن در این‌جا، نشان دادن یکی از ویژگی‌های مثبت و موفق زمانه است. پنج سالگی زمانه را به مدیران، همکاران و همراهان این رادیو ـ سایت تبریک می‌گویم...

فارسی در حال حاضر نقش زبان میانجی را در بین اقوام و ملت‌های ایران دارد. زبانی که من کُرد جهت برقراری ارتباط با هموطن تُرکم از آن استفاده می‌کنم. وجود زبانی میانجی در کشوری مثل ایران با تنوع زبانی و گویشی بسیار، لازم به نظر می‌رسد.

اغلب رسانه‌های فراگیر ایرانی برنامه‌ها یا مطالب خود را به زبان فارسی پخش یا منتشر می‌کنند. اما فارسی در این رسانه‌ها فقط نقش زبان میانجی را برای مخاطبان ایرانی ایفا نمی‌کند. و فقط زبانی برای انتقال نظرات و ارتباط با مخاطبان نیست. بسیاری از این رسانه‌ها همزمان با استفاده از زبان فارسی سیاست فارس گرایی را نیز به کار می‌گیرند.

بدین صورت که عموماً اخبار و مسائل مربوط به اقوام و ملت‌های غیرفارس در این رسانه‌ها سانسور می‌گردد، یا مثل جغرافیای محل زیست‌شان به حاشیه رانده می‌شود. شیوه گزینش و انتشار اخبار و... به گونه‌ایی است که احساس می‌شود مخاطب این رسانه‌ها تنها فارس زبانان هستند، و نه دیگر ایرانیان غیرفارس که فارسی را می‌فهمند و می‌توانند به آن تکلم کنند.

از کم توجه‌ایی به حضور و حقوق اقوام و ملت‌ها در رسانه‌های فارسی زبان ایرانی که بگذریم. زمانی هم که این رسانه‌ها بنا بر ضرورت می‌خواهند برنامه یا مطلبی در این رابطه پخش یا منتشر کنند. در تهیه و تنطیم آن بیشتر از این‌که اصول و قواعد حرفه‌ایی کار خود را در نظر داشته باشند، سعی در پیروی از ادبیات فارس محور دارند. به عنوان مثال استفاده مکرر از اصطلاح "قوم" به جای "ملت" و حتی حساسیت نشان دادن روی استفاده از "ملت" برای خطاب ترک‌ها یا کردها و... در ایران، نه تنها به معنای حرفه‌ایی برخورد کردن آنها نیست، که مشخصاً ناشی از یک ذهنیت سیاسی فارس گراست که بر این رسانه‌ها حاکم است.

اگر نه این رسانه‌ها می‌توانستند با در نظر داشتن عدم قطعیت در علوم انسانی و تعریف‌های جامعه شناسی که یکی از آنها همین اختلاف بر سر اصطلاح "قوم" و "ملت" است، به استفاده توأمان از هر دو اصطلاح مبادرت ورزند تا توزان و بی‌طرفی را حداقل در ادبیات مورد استفاده خود رعایت کنند.

مشخصاً ایراد و انتقاد اساسی متوجه مدیریت سیاسی این رسانه‌هاست که در واقع ادعای ایرانی بودن رسانه‌ی خود را قربانی دیدگاه‌های تنگ نظرانه‌ی سیاسی‌شان کرده‌اند. جالب آن‌که معمولاً در پاسخ به چنین انتقاداتی هم از حرفه‌ایی بودن مایه می‌گذارند!

اما آیا این نگاه و روش در تمام رسانه‌های فارسی زبان ایرانی وجود دارد؟ وجود حداقل یک یا چند استثنا می‌تواند پاسخ منفی را در برابر این سئوال بنشاند. از نظر من رادیو زمانه یکی از این استثناهاست.

زمانه به ویژه در نیمه‌ی دوم حیات خود توانسته خود را به عنوان نمونه‌ایی موفق و ایرانی از رسانه‌ایی فارسی زبان معرفی کند. دلیل این موفقیت به نظر من تا حد بسیار زیادی متاثر از مدیریت غیرسیاسی و در عین حال حرفه‌ایی این رسانه است.

زمانه رسانه‌ایی فارسی زبان اما ایرانی است. فارسی بودن خود را در زبان مورد استفاده برای انتقال نظرات و ارتباز با مخاطبان نشان می‌دهد و ایرانی بودنش را در موضوع و محتوا. در زمانه نه تنها اخبار و گزارش‌های مناطق مختلف ایران و بحث‌های مربوط به اقوام و ملت‌های ایرانی مورد توجه قرار می‌گیرد، که محدودیت و ممنوعیتی هم برای طرح موضوع و ادبیات مورد استفاده مگر به لحاظ حرفه‌ایی وجود ندارد.

این‌جا دیگر یک دیدگاه سیاسی فارس گرا حاکم نیست که بخواهد متن شما را با قلم تنگ نظری سیاسی سانسور یا به اصطلاح ویرایش کند. این‌جا متن شما بر پایه‌ی اصول و قوانین حرفه‌ایی و رسانه‌ایی ادیت می‌شود. کسی تو را بازخواست نمی‌کند که چرا "ملت" نوشتی؟! و کسی قیم‌مابانه از شما نمی‌خواهد اصطلاح "قوم" را جایگزین "ملت"‌ کنی تا از طرف عده‌ایی از مخاطبان حساسیت ایجاد نشود. و همین کافی‌ست تا بفهمی در آن رسانه حساسیت و نظر کدام مخاطبان برای‌شان مهم‌تر است.

برای آن‌که در تعریف و تمجید از زمانه در دام مطلق گرایی گرفتار نشوم! نمونه‌ایی از انتقادی را که یک بار در واکنش به اعمال چنین شیوه‌ایی در زمانه با سردبیر آن «فرید حائری نژاد» مطرح کردم می‌آورم. برای بار دوم یا سوم بود که می‌دیدم در مطلبی که در زمانه منتشر می‌شود "فعال کُرد" یا "کُرد ایرانی" به شکل "ایرانی کُرد" تغییر یافته است. مطمئناً بار اول چون احساس نکردم تعمدی در کار است و از طرفی هم حساسیت خاصی روی ترکیب فوق نداشتم واکنشی نشان ندادم.

با تکرار این موضوع برای سردبیر ایمیل دادم و گفتم: اگر اعتقاد به رعایت رابطه جزء به کل در ادبیات داشته باشیم و این را هم بپذیریم که کُرد جزء ایران است. این اصطلاح ترکیبی شما به شکل "فعال ایرانی کُرد" اشتباه است. مثلاً کجا عنوان می‌شود "فعال ایرانی زن" یا "جنبش ایرانی دانشجو"؟؟!! و در پایان: احساس می‌کنم کسی که متن را ویرایش کرده با نگاهی سیاسی و ناسیونالیستی اقدام به این جا به جایی نموده است.

پاسخ فرید حائری نژاد اما فارغ از هر اظهارنظر شخصی یا توجیه از جایگاه حقوقی به عنوان سردبیر، با دادن این اطمینان که حتماً پیگیری می‌شود و به این مورد توجه خواهد شد، همچنین تاکید بر این‌که کسی در زمانه نمی‌تواند در ویرایش متن نظرات شخصی و سیاسی خود را دخالت دهد. نه تنها نشانه‌ی انتقادپذیری و ارزش گذاری برای نظرات نویسندگان و مخاطبان بود، بلکه با اصلاح متن مورد نظر و عدم تکرار آن در متون بعدی این اطمینان را نیز برای من نوعی حاصل کرد که آن نگاه فارس محوری و تعصبات ناسیونالیستی در زمانه اگر نگوییم اصلاً نیست ولی بسیار کمرنگ است.

زمانه در حد خود توانسته ثابت کند، اگر اخبار و حقوق اقوام و ملت‌های ایرانی مورد توجه قرار داده شود، می‌توان آنها را چه در غالب همکار و چه همراه، جذب رسانه‌های فارسی زبان ایرانی کرد. هر چند اختصاص بخش‌هایی از این رسانه‌ها به زبان‌های ایرانی غیرفارسی می‌تواند همکاری و همراهی بیشتر و موثرتری را از جانب ایرانیان غیرفارس زبان به دنیال داشته باشد.

اصولاً آن‌چه که در معادلات سیاسی و بحث‌های اجتماعی به "واگرایی" اقوام و ملت‌های ایرانی تعبیر و تفسیر می‌شود را می‌توان در رسانه‌ایی مثل زمانه چه در جایگاه نویسندگان و مخاطبان و چه میزان و موضوع برنامه‌ها و مطالب به صورت "همگرایی" نسبی اقوام و ملت‌هایی ایرانی مشاهد کرد. این نتیجه‌ی نگاه حرفه‌ایی و ایرانی و در عین حال غیرسیاسی و غیرناسیونالیستی (فارس محوری) این رسانه و مدیریت آن است.

همین اتفاق را به شکل دیگری در مورد اقلیت‌های جنسی نیز که بخشی پنهان از جامعه‌ی ایرانی هستند می‌توان مشاهده کرد. تابوشکنی زمانه در پرداختن به مسائل همجنس‌گرایان و اختصاص بخشی از برنامه‌ها و مطالبش به دگرباشان مطمئناً مخالفانی بیشتر از منتقدان طرح مسائل قومی و ملی و حتی از استفاده از واژه "ملت" برای بلوچ و عرب و... دارد.

اما این‌جاست که زمانه در جایگاه رسانه‌ایی مدرن مسائلی را که پیش از این رسانه‌های ایرانی با توجیه احترام به عرف اجتماعی (در مورد همجنس‌گرایان) و قواعد سیاسی (در رابطه با ملت‌ها) خود را از پرداختن به آن‌ها منع کرده‌ بودند، به بحث روز تبدیل می‌کند و راه پذیرش حقایق موجود و تغییر عرف اجتماعی و قواعد سیاسی غلط رایج را هموار می‌کند.

زمانه نشان داد برعکس تصورات غلط موجود، همجنس‌گرای ایرانی انسانی منزوی نیست، اگر رسانه‌ایی شجاعت شکستن تابوها را داشته باشد و حضور آنها را آن‌گونه که هستند به رسمیت بشناسد و فضای فعالیت و نوشتن در اختیارشان بگذارد. زمانه نشان داد اقوام و ملت‌های ایرانی واگرا نیستند، اگر رسانه‌ایی حضور آنها را بنا بر تعریف خودشان به اسم "قوم" یا "ملت" با حقوقی مشخص ببیند و به رسمیت بشناسد و از حقوق‌ ملی و زبانی‌شان حتی به زبان فارسی صحبت کند.

آن خانه شادی و اين خانه ماتم

2009-01-09T22:19:00.001+03:30

ساعت از 3 بامداد گذشته و من اما همچنان دست به موس زل زده‌ام به صفحه‌ی مانیتور. كارم تمام شده، اما هنوز خوابم نمی‌آيد. در وبلاگستان می‌چرخم و می‌گردم و به خودم قول می‌دهم تا ساعت 4 ديگر به رختخواب بروم. در همين حين ايميل جديدی دريافت می‌كنم و در صدر اخبار ارسالی، خبر آزادی صباح نصری و هدایت غزالی جلب توجه می‌كند. چشمم از ديدن عنوان خبر برق می‌زند و با خواندن آن لبخند بر لبانم می‌نشيند و پر از شادمانی می‌شوم. صباح و هدايت پس از يك سال و نيم با پايان دوره محكوميت‌شان از زندان آزاد شده‌اند. خواندن اين خبر در بين اين همه اخبار بگير و ببند چقدر خوشايند است. تند و سريع لينك خبر را با تيتری كه برای نشان دادن محتوای خوشحال كننده‌اش به هفت رنگ آراسته‌ام برای تمامی ليست ايميلم ارسال می‌كنم.

الوعده وفا! چند دقيقه از ساعت 4 گذشته كه به رختخواب می‌روم و با خود فكر می‌كنم عجب حكمتی داشت اين دير خوابيدن! بايد بيدار می‌ماندم تا اين خبر را بخوانم و سرخوش از خواندن خبر و گوش سپاردن به ترانه‌‌ی شادی از "زکریا" به خواب بروم.

با دوستان در سنندج قرار می‌گذاريم تا به ديدن صباح برويم. متأسفانه به دليل دوری راه سفر به بانه برای ديدار هدايت امكان پذير نيست. اما منزل صباح دهگلان است و از سنندج تا آن‌جا مسير زيادی نيست. كاك اجلال نبش ميدان اقبال ايستاده و كاك مختار هم آن گوشه‌ی ميدان پارك كرده است. با آن پرايد يشمی رنگش كه به نظرم بيش‌تر از آن‌كه وسيله‌ای شخصی باشد وقف امورات سياسی و اجتماعی‌ست! دلير را هم سر راه سوار می‌كنيم. طبق قرار سهراب و چند نفر ديگر از بچه‌های ‌قروه را هم در ميدان اصلی دهگلان می‌بينيم و شيرينی در دست راهی‌ منزل صباح می‌شويم.

خانه‌شان شلوغ پلوغ است و پر از ميهمانانی كه گروه گروه می‌‌آيند و می‌روند. شور و شادی بر فضای خانه حاكم است. با تبريك آزادی صباح از صف خانواده‌اش می‌گذريم تا خودش به استقبال‌مان می‌‌آيد. يك به يك در آغوشش می‌كشيم. مادرش چقدر خوشحال است. پدرش هم همين‌طور و ديگر اعضای خانواده نيز به همين ترتيب تا رسد به آن كودكانی كه چند بار از در اتاق به داخل سرك می‌كشند و برای‌ صباح دست تكان می‌دهند.

خوش و بش می‌كنيم. از حال و احوالش می‌پرسيم و از وضعيت زندان. سهراب در جمع با صباح آشناتر است. چون پارسال كه بازداشت شد و به اوين رفت چند روز آخر را كه به بند عمومی انتقال يافت با صباح و هدايت بوده است. به ديگر ساكنان اوين می‌رسيم و احوال‌شان را از مسافر از اوين بازگشته می‌گيريم. فرزاد كمانگر، آقای ‌كبودوند، برادران علايی و... همه خوبند!

ميهمانانِ تازه می‌‌آيند تا آن‌جا كه جای ‌نشستن تنگ می‌شود. خداحافظی می‌كنيم و صباح تا داخل كوچه بدرقه‌مان می‌كند. در راه بازگشت دوستان صحبت از ديدار با خانواده ابراهیم لطف الهی می‌كنند كه سال‌گردش هم نزديك است. دوست دارم اين برنامه را همين امشب يا فردا صبح كه من سنندج هستم بگذارند. ولی متأسفانه جور نمی‌شود. اما دم غروب فرصت اين پيش می‌آيد تا سری به خانه‌ی یاسر گلی بزنيم تا از پدر و مادر اين فعال كُرد كه با حكم بدوی ۱۵ سال حبس در زندان است احوال‌پرسی كنيم.

اين‌جا چقدر سوت و كور است. پدر ياسر پای تلويزيون نشسته و برادر كوچك‌تر ياسر هم به محض ورودمان به آشپزخانه می‌رود تا چايی دم كند. شنيده‌ام كه آن برادر ديگر ياسر تحت فشار مجبور به خروج از كشور شده است. اين را هم می‌دانم كه پدر ياسر نيز سال گذشته هنگام حضور در دادگاه جهت پی‌گيری وضعيت فرزندش بازداشت و پس از 5 روز با قرار وثيقه آزاد شد و اكنون پرونده‌ای در همين رابطه در دادگاه دارد. فاطمه گفتاری، مادر ياسر هم كه با تحمل چند ماه حبس اخيراً از زندان آزاد شده، ولی بار ديگر با اتهامی تازه مورد محاكمه قرار گرفته است.

پيش از آن‌كه بخواهيم سراغ فاطمه خانم را بگيريم كاك صالح، پدر ياسر می‌گويد: «فاطمه را دوباره به زندان بردند! چند روز پيش كه برای اطلاع از رأی به دادگاه رفته بود، با اعلام حكم يك سال حبس از همان‌جا به زندان انتقالش دادند. به خاطر اين‌كه حكم ياسر در مرحله‌ی تجديدنظر است، خبر فاطمه را ديگر اعلام نكرديم. مبادا پرونده ياسر تحت تأثير اين قضيه قرار گيرد.»

آب در دهانم خشك می‌شود. ابروهايم در هم می‌رود. خوشی آزادی هدايت و صباح به كامم زهرمار شد. آخر مگر جرم اين خانواده چيست كه بايد چنين تاوان سنگينی بپردازند. مادر و فرزند هر دو در زندان، آن ديگری آواره و فراری، پدر هم كه دارای پرونده و می‌ماند اين فرزند آخر كه ناظر و درگير بر تمامی اين مصيبت‌هاست، كه هر كدامش كافی‌ست تا خانواده‌ای را از پای بيندازد. مگر توان اين خانواده چقدر است كه بخواهند در برابر اين همه فشار بايستند.

حرف‌های كاك صالح به سنگينی در گوشم می‌پيچد. نگاه كردن در چهره‌اش چقدر برايم سخت است. پشتم را به ديوار می‌چسبانم و سرم را پائين می‌اندازم. وقتی بالش برای زير دستم می‌آورد از خجالت آب می‌شوم. از خانه‌شان كه بيرون می‌زنيم با خودم فكر می‌كنم چقدر ديگر بايد بگذرد تا وقتی دوباره به اين خانه باز می‌گردم چنين ماتم زده نباشد و مثل امروز خانه‌ی صباح رنگ شادی بر آن بنشيند.

من متهم می‌کنم

2009-01-06T22:13:00.000+03:30

یحتمل هر يك از ما اگر خود گوينده‌‌اش نباشيم حداقل از زبان ديگران شنيده‌ايم از اين دست حرف و حديث‌ها را در مورد كنشگران، كه مثلاً فلانی چون دستگير نمی‌شود پس از خودشان است! حالا اگر بازداشت شود و زود آزاد گردد پس همكاری كرده است! اگر بازداشت شود و دير آزاد شود پس لابد يك غلطی نموده است!! و در مورد شكنجه شدن يا نشدن، صدور حكم سبك يا سنگين تا رسد به اعدام نيز به همين ترتيب الی آخر...

اين‌ها كه گفتم می‌تواند در حد حرف و حديث باقی مانده و دور همين قضيه‌‌ی "از خودشان" و "به خودمان" چرخ بخورد يا تبديل به اتهاماتی بزرگ‌تر شود بدون آن‌كه گويندگانش از عواقب چنين اظهارنظرهای نسنجيده‌ای (حتی در حد احتمال يا از سر مزاح) كه می‌‌تواند دامن‌گير شخص مورد خطاب گردد آگاه باشند.

اعتراف می‌كنم كه خود باری مرتكب شدم چنين حماقتی را و تذكر به‌جای يك دوست كه با بيانی تند و تأكيدی برحذرم داشت از بازگو كردن چنين سخنی نزد ديگران سبب گشت تا از آن پس به گاه اظهارنظر راجع‌به افراد به اين مهم توجه بيش‌تری نمايم.

اشاره‌ام به پديده قدیم الوجود و جدید العموم اتهام زنی و پرونده سازی برای افراد است كه لزوماً هم نه در جريان پروسه‌ی امنيتی ـ قضايی كه بعضاً از سوی همين دور و بری‌های خودمانی و نه با آوردن ادله و بينه‌ی مستدل و كافی كه از روی برداشت‌های غرضی و مرضی و با تحليل‌های آبكی و كشككی به نتيجه‌گيری‌ها و گمانه‌زنی‌های بس الکی و پشمكی منجر می‌شود كه توجيه آن تنها از ذهن تخيل‌پرداز و البته به دردسرانداز ايشان برمی‌آيد.

دُرافشانی آن انگشت شمار هم‌دانشگاه‌يانی كه با گفت‌و‌گوی چهره به چهره با هر آن‌كس كه به گاه حضور ستاره سهيل مانندم در دانشگاه سلام و كلامی با هم داشتيم، سعی در نماياندن چهره‌‌ی فردی خطرناك به نام ك.ك داشتند كه به ادعای ايشان با هر چه ضدانقلاب است نشست و برخواست دارد و تا كنون چندين و چند بار دستگير و بازداشت (حاشا از باری و جاری) شده است و هر آن‌كس شانه به شانه‌اش دهد فردايش يك كله در اتاق حراست دانشگاه است و بايد يك پا سين جين پس بدهد!! گذشته از بی‌اثر ماندش به دليل بی‌اساس بودنش كم بود كه اين روزها بايد از لابه‌لای سخنان فلانی از نيت پنهان خويش در پوشش كشيدن بر فعاليت‌هايم تحت عناوين مختلف آگاه شوم و در پرده‌ای ديگر بيسانی نامی طوطی‌وار اما با لحنی‌ دوستانه‌تر برايم از خط قرمزی سخن بگويد كه تصوير عينی‌اش هنوز برای خود ناطقش ناشناخته است و هر آن‌چه در موردش می‌داند باز می‌گردد به آن‌چه فلانی شب گذشته تند و تند بر زبانش گذاشته و ازبرش كرده است.

چه عكس‌العملی می‌توانستم نشان دهم به گاه شنيدن اين سخنان كه مطرح ساختن و پرداختن به آن اصولاً از حوزه همكاری و حتی رفاقت با آنان خارج بود و يادآوری آن گران اتهام پوششی بودن حضورم در آن محل كه تداعی‌گر ادعاهای ستون ويژه كيهان بود در پوشش خواندن فعاليت‌های مدنی و حقوق بشری جهت اقدام به براندازی نرم و انقلاب مخملی و... به‌جز اختيار سكوت كه اگر می‌شكستمش يا خنده بالا می‌آوردم يا تعفن. هر چند كه اين سكوت نيز نزد آن ديگر رفيق تعبير به سير خيالی در ارتفاعات نقطه‌ای از اين ديار گشت!

شايد نقل اين خاطره‌ی نسبتاً طولانی آن هم از زبان مرده كه وقوعش باز می‌گردد به خيلی سال‌ها پيش در انتهای اين متن كوتاه غيرمرتبط به نظر آيد با آن‌چه در آغاز آمد اما در پايان شايد به درك مخاطب خاص از موضوعی كه انگيزه نگارش اين دو چند خط شده ياری رساند. دوباره تأكيد می‌كنم شايد!

يكی از آشنايان تعريف می‌كرد: «روزی در محل كارمان (يكی از ادارات دولتی) دو همكار سر مسئله‌ای با هم به جر و بحث پرداختند تا آن‌جا كه كارشان به دعوای شديد لفظی كشيد. در اين ميان يكی از ايشان خطاب به ديگری با صدای بلند فرياد می‌زد كه اصلاً تو مجاهدی بايد گزارشت را بدهم تا از اداره اخراجت كنند! فرد مورد خطاب هم متعجب و برافروخته از اين اتهام می‌گفت گزارش لازم نيست اگر راست می‌گويی بيا و همين الان در حضور اين همكاران ثابت کن ببينم. او نيز كلماتی درهم و برهم رديف كرد و از ميان اين آشفتگی كلامی متوجه شديم اشاره‌اش به صحبت‌های آن روز اين همكارمان است كه از گرانی خرج و مخارج زندگی گله می‌كرد و بر باعث و بانی‌ اين وضعيت لعنت می‌‌فرستاد.

جالب آن‌كه اين همكار محترم خودش آن روز شنونده اين صحبت‌ها بود و حتی در هم‌دردی با گوينده از وضعيت گرانی ابراز ناراحتی می‌كرد. اما حالا در اين بل‌بشو كه هر يك از طرف‌های دعوا می‌خواست برای كوبيدن آن ديگری چماقی برای خود بتراشد او هم اين حرف‌ها را چماقی از جنس مجاهد كرده و بر سر اين رفيق ما می‌كوبيد.

هر چه سعی كرديم آرامش كنيم افاقه نكرد و وی همچنان داد و بی‌داد كه بله من عين همين حرف‌ها را از راديو مجاهد شنيده‌ام كه رژيم را مسبب گرانی معرفی كرده‌، پس فلانی هم، مجاهد است! و من الان می‌روم تمام اين‌ها را به حراست اداره اطلاع می‌دهم تا ببينم باز هم برای من كُركُری می‌خواند.

وی را به كناری كشيدم و گفتم مرد ناحسابی آخر اين چه تهمتی‌ست كه به اين بنده خدا می‌زنی! از روی ما خجالت نمی‌كشی؟ ما كه آن روز بوديم و شنيديم كه اين بيچاره فقط از گرانی شكايت كرد و بس. حالا تو می‌خواهی اين را تبديل كنی به اتهامی سياسی و اين بدبخت را از نان خوردن بيندازی و از اين حرف‌ها.

در اين حين كه ما مشغول آرام كردن اين همكار بوديم آن ديگری كه فرصت فكر كردن به اتهامات نسبت داده شده به خود را پيدا كرده بود انگار كه از ميان مدعيات عليه خود آتويی از گوينده گرفته و اعتماد به نفسش را بازيافته بود با حالتی تمسخر آميز آمد و گفت ولش كنيد تا هر جا كه دوست دارد برود و گزارش بدهد تا ببينم من آنم كه اين آقا می‌گويد يا ايشان كه به منافقين می‌گويد مجاهد و هر شب راديوشان را گوش می‌دهد!!

آن چند نفر كه در اتاق بوديم همه بی‌اختيار نيش‌مان باز شد و اين همكار ما هم كه ديد حسابی ضايع كرده و بند را آب داده به مِن و مِن افتاد. حالا ما بايد سراغ آن يكی می‌رفتيم و او را آرام می‌كرديم. خلاصه آن‌قدر گفت و گفتند و گفتم و گفتيم تا هر دو آرام گرفتند و سر جای‌شان نشستند و اين غائله كه از يك مسئله‌ی كوچك شروع شده بود ختم به خير كه نه حداقل ختم به اتاق حراست نشد.»

پی‌نوشت...

ـ وقتی مرتب بخواهی خودسانسوری و ديگرسانسوری كنی چنين متن بی سر و ته‌ای از آب در می‌آيد!

جایزه نورنبرگ برای عبدالفتاح سلطانی

2008-12-10T01:32:00.000+03:30

هر چند در درون میهن کوشش‌های حقوق بشری ارج نهاده نمی‌شود و کنشگران این حوزه تحت فشار و سرکوب شدید حاکمیت قرار دارند. اما خوشبختانه فعالیت‌ها و تلاش‌های ایشان از دید نهادهای حقوق بشری مستقل در برون مرز پنهان نمانده و مدتی‌ست فعالان حقوق بشر و از آن میان وکلای متهمان سیاسی و عقیدتی که بدون دریافت حق‌الوکاله و با پذیرش مخاطراتی که قبول چنین پرونده‌هایی برای‌شان به وجود می‌آورد نائل به دریافت جوایزی معتبر از سوی نهادهای بین‌المللی حقوق بشری می‌شوند که به حق شایسته‌ترینند در دریافت این جوایز.

اعطای جایزه‌ حقوق بشر نورنبرگ به عبدالفتاح سلطانی

اولین بار عبدالفتاح سلطانی را در دفتر وکالتش دیدم. همراه یکی از دوستان رفته بودیم تا درباره حکم اعدام فرزاد کمانگر با ایشان گفت‌و‌گو کنیم و طرحی را که داشتیم با وی در میان بگذرایم. هر چند آن زمان آقای سلطانی بسیار امیدوار بودند که حکم فرزاد در دیوان عالی کشور لغو خواهد شد.

ماه گذشته نیز عبدالفتاح سلطانی را در دفتر کانون مدافعان حقوق بشر دیدم. آموزش‌گر کارگاهی بود که برای آشنایی متهمین با حقوق خود در دفتر کانون برگزار شده بود. مواردی را که یک شخص از زمان احضار و بازداشت تا دادگاهی و زندان باید در نظر داشته باشد برای‌مان توضیح داد و با حوصله به پرسش‌های‌مان پاسخ گفت.

پس از پایان کارگاه سوالات بیش‌تری را با او در میان گذاشتم و او همه را جواب داد. در این بین یادآور شدم، شخصی که آن بار با هم نزدش رفته بودیم اکنون قریب یک ماه است که در بازداشت به‌سر می‌برد. ابراز تأسف نمود و توصیه کرد پس تو هم بیش‌تر مراقب خودت باش!

‌صمیمانه‌ترین شادباش‌ها به عبدالفتاح سلطانی عزیز و تمامی فعالان و مدافعان حقوق بشر در ایران

پیام به یک همشهری ملی ـ مذهبی

2008-11-11T01:27:00.000+03:30

آقای همشهری از جانب جماعت ملی مذهبی مأموريت يافته‌ای تا سركی ‌به شهر و ديارت بكشی و با طايفه‌ی كُردزبان پان‌‌فارس كه تيره‌‌ای عجيبند از نژاد دوزيستان! اجلاس تشكيل دهی و نگرانی و هراس خود و زعمای گروه‌تان در مركز را از گسترش بحث هويت‌ خواهی در بين جوانان اين شهر كه زمانی محل يكه‌تازی پان‌ايرانيست‌ها بوده است ابراز داری و شاهد از مراسمی بياوری كه كلاغ‌ها به گوشت رسانده‌اند در اين شهر برگزار شده و بحث غالب در آن مسئله‌ی حقوق ملی بوده با تأكيد بر كُرد و كردستان و جوجه كلاغ‌های حاضر و غايب در آن مراسم برای خودشيرينی اطلاعاتت را تكميل كنند كه "آری تازشم بحث به فدراليسمم كشيد"!!!

حضرات ملی مذهبی معادلات‌تان بر هم خورده؟! خواب‌های‌تان آشفته گرديده؟! روياهای‌تان بر باد رفته؟! بچه‌های كرمانشاه و تبريز آب به خوابگه مورچگان ريخته‌اند چمان! و تكانكی خورده‌اند اينان! شايد كه از خواب بيدار شوند اين جماعت خفتو و چشمان‌شان به روی واقعيات باز گردد تا ديگر در اوهام خويش منكر نشوند وجود مسئله‌ی ملی و تبعيض قومی در اين سرزمين كه ما ايران كُرد و ترك و فارس و بلوچ و عرب و... می‌دانیمش و آنان در پی‌ تقليلش به يك زبان، فرهنگ، قوم و ملتند.

به هنگام نوشتن اين دو چند خط در ذهنم آمد مطلبی از محبت كمری جوان همشهری اندر احوالات اين ديگر همشهری كه در شماره 572 هفته ‌نامه‌ی باختر چاپ كرمانشاه به تاريخ 29 مرداد 1379 در بخشی از مقاله‌ی "ملی مذهبی كيست؟!" چنين آورده بود:

«به كسی می‌توان ملی ‌گفت كه در دفاع از كيان فرهنگی و قومی خويش سيلی خورده باشد و مردم سرخی صورتش را با ديده عيان ديده باشند و در دفاع از هويت قوم خويش به مبارزه پرداخته، خواه غالب يا مغلوب گشته و كسی كه هنوز به خود نقبولانده است كه زبان، اولين شاخص و نشانه‌ی هويت جاودان يك ملت است و روی گرداندن از آن به منظور خودباختگی و تهاجم ديگر فرهنگ‌ها به انديشه وی ‌است و بر اين اساس مردم استان كرمانشاه كه عموماً قوم كُرد كه همانا اصيل‌ترين قوم آريا و افتخار آباء و اجدادمان است به زبان كُردی با گويش‌های مختلف تكلم می‌نمايند و فراموشی و سبك شمردن اين زبان بزرگ‌ترين توهين به اين قوم شرافتمند روسفيد طعنه به ماه زدن است و كسی كه ادعای ملی‌ گرايی می‌كند. اولين اقدام وی بايد گويش به اين زبان با كمال افتخار و خدمت در جهت احيای آن باشد. حال آقايی كه هنوز قادر نيست به زبان كُردی تكلم كند به چه جراتی ادعای ملی ‌گرايی می‌كند؟!»

راستی شنيده‌ام فارسی را با چنان لهجه‌ی غليظ تهرانی صحبت می‌كرده‌ايد كه كسانی در آن جمع، ناآشنا به سابقه‌ی چندين ساله‌ی حضور خاندان‌تان در كرمانشاه به دنبال مهاجرتی كه از بسيار دورترها به اين شهر كردنشين داشته‌ايد فكر كرده بودند هر كه از تهران تشريف می‌آورد لابد تهرانی‌ست!!!

پی‌نوشت..

ـ آنان كه می‌خوانندش به گوشش برسانندش!

ـ دوستی تعریف می‌كرد در بحبوحه‌ی جنگ ايالات متحده و نيروهای ائتلاف عليه رژيم بعث در عراق افرادی از همين جماعت ملی مذهبی از ترس قدرت‌گيری كُردها و تشكيل حكومت فدرال در آن كشور و تأثيری كه اين امر می‌توانست بر كُردهای ايران داشته باشد با چراغ سبز حاكميت جهت تقويت گفتمان به اصطلاح ملی گرايی در مناطق كردنشين قصد برگزاری سلسه جلسات و سخنرانی‌هايی را در شهرهای منطقه و از جمله همين شهر داشتند كه شوربختانه (خوشبختانه!) به دليل عدم استقبال كافی و وافی طرح‌شان اجرايی نگشت.

پارک لاله در قرق قمه‌کشان

2008-10-13T01:22:00.000+03:30

با يكی از دوستانم روی يكی از نيمكت‌های پارك نشسته‌ايم و مشغول صحبت هستيم. عده ديگری نيز نشسته يا در حال قدم زدن در سرتاسر پارك پراكنده‌اند و گروهی از پسران جوان نيز در زمين بازی مشغول واليبال هستند. ناگهان سر و صدايی از دو سوی پارك توجه همه را به سوی خود جلب می‌كند. دو گروه 6 ـ 7 نفره به صورت هم‌زمان از درب شمالی و پله‌های شرقی وارد پارك می‌شوند و در حالی كه قمه‌های دست‌شان را در هوا می‌چرخانند و اربده می‌كشند به سوی چند نفر كه در گوشه‌ای از پارك نشسته‌اند حمله‌ور می‌شوند. خوشبختانه آن چند نفر پيش از آن‌كه به دست قمه‌كشان بيافتند به سرعت فرار می‌كنند و خود را به رودخانه‌ی پشت پارك می‌زنند و در باغ و تپه‌ی آن سوی رودخانه گم و گور می‌شوند.

قمه به دستان سرخوش از پيروزی بدون خون ريزی اربده كشان تا يك ربع پارك را در قرق خود می‌گيرند و به هر كس بخواهند گير می‌دهند، چای و پفك روی ميزهای پارك را از مقابل دست مردم می‌برند و مرتب فحش است و دشنام كه نثار فراری‌ها می‌كنند و در تمام اين مدت همه‌ی آنانی كه در پارك حضور دارند مبهوت و وحشت زده در جای خود خشك‌شان زده و بدون آن‌كه حتی صدايی از كسی در بيايد نظاره‌گر اين صحنه هستند.

كوچك‌ترين اعتراض يا حتی حرف و حركتی می‌تواند نوك تيز قمه‌های‌شان را به سوی‌مان بچرخاند و با ما آن كنند كه قرار بود بر سر آنانی كه از دست‌شان در رفته‌اند بياورند. از اين جماعت هيچ بعيد نيست بخواهند تاوان يك درگيری كوچك كه عصر آن روز بچه‌های اين پارك با رفيق‌شان داشته‌اند را از ديگر افرادی كه آن ساعت از آغاز شب را در پارك می‌گذرانند بگيرند.

پس از 15 دقيقه اربده كشی و قمه چرخانی به قصد ايجاد رعب و وحشت در ميان آن دسته از مردمی كه همراه با دوستان و يا خانواده در پارك حضور دارند به رسم فاتحان جنگ‌های ‌قبيله‌ای چند عدد گوشی موبايل را كه از آن گروه فراری بر جای مانده و يا حين فرار از جيب‌شان افتاده بر می‌دارند و قمه‌ها را زير شلوارشان غلاف كرده و پارك را ترك می‌كنند.

ديدن اين صحنه آن هم در پاركی واقع در دل شهر و در آغاز شب كه تا ساعتی پيش از آن مأموران نيروی انتظامی ‌بودند كه با ماشين و پياده در سطح پارك جولان می‌دادند و گير اصلی‌شان نه روی مصرف كنندگان مواد در پشت پارك كه به پسران و دختران جوانی‌ست كه شانه به شانه‌ی هم راه می‌روند و يا بر روی يك نيمكت نشسته‌اند، همه را چنان هراسان كرده كه حتی خروج قمه كشان از پارك هم نمی‌تواند باعث كسب امنيت ادامه‌ی حضور در پارك گردد و در حين خروج مردم از پارك است كه تازه تازه سر و كله‌ی 3 مأمور انتظامی ‌پيدا می‌شود و در مقابل اعتراض مردم ادعا می‌كنند كه چهارراه اجاق بوده‌اند كه خبر داده‌اند كه در پارك ميدان فردوسی درگيری شده و با عجله خود را رسانده‌اند.

تازه چيزی هم طلبكار شده‌اند و خلق را ملامت می‌كنند كه چرا از خروج آشوب‌گران از پارك جلوگيری نكرده‌اند تا آنان بيايند و حساب‌شان را برسند! رو به يكی از مأموران می‌گويم حالا وقت آمدن است؟! اگر اتفاقی برای هر يك از ما می‌افتاد چه كسی پاسخ‌گو بود؟! چطور است كه در طول روز برای گير دادن به پسران و دختران جوان در اين پارك چند نفر چند نفر اقدام می‌كنيد اما موقع حضور اين افراد خبری ازتان نيست؟!

مأمور انتظامی با لحنی بی‌ادبانه پاسخم می‌دهد: تو مگر مرد نيستی خب جلوشان در می‌‌آمدی و نمی‌ذاشتی در برن! در ضمن مديون منی اگر الان هر دختری را كه در اين پارك پا داد نگايی، اگر ما حرف زن بوديم!!! در مقابل اين گستاخی و بی ادبی حرفی ندارم، سری به نشانه‌ی تأسف تكان می‌دهم و از پارك خارج می‌شوم.

همراه دوستم قدم زنان به راه می‌افتيم و او نقل قول می‌كند از يكی از دوستانش كه در زمان خدمت راننده ماشين نيروی انتظامی بود و تعريف می‌كرده هر بار خبر می‌دادند در محلی درگيری است و من برای زودتر رسيدن به آن‌جا پا روی گاز می‌‌ذاشتم، می‌گفتند عجله نكن بزار قال بخوابد بعد ما برسيم!

کمی پائين‌تر از پارك لاله به ميدان مصدق می‌رسيم. چند دستگاه اتومبيل نيروی انتظامی و گشت ارشاد مقابل پاساژ ارگ پارك كرده‌اند و چندين مامور مثل هميشه مشغول گير دادن به مدل موی پسرها و طول و عرض شال دخترها هستند.

مأمور بی‌ادب راست می‌گفت مسير چهارراه اجاق تا فردوسی دور است، ولی مصدق تا فردوسی كه راهی ‌نبود.

2008-08-31T23:35:00.000+04:30

بهترين فرصت بود تا از حضورم در تهران بهترين استفاده را ببرم و در برنامه‌ی سال‌گرد كشتار زندانيان سياسی در تابستان 67 كه دومين جمعه‌ی شهريور هر سال با حضور خانواده‌های جان‌باختگان و گروهی از فعالان سياسی و اجتماعی در گل‌زار خاوران برگزار می‌شود شركت كنم. از طريق دوستی از برگزاری مراسم فردا مطمئن می‌شوم و مسير رسيدن به خاوران را می‌‌پرسم و توصيه می‌كند تا قبل از ساعت 9 خودم را برسانم تا مأمورانی كه معمولاً از اين ساعت به بعد در محل حضور می‌يابند مانع از ورودم نشوند.

برنامه‌ريزی می‌كنم كه ساعت 7 از منزل خارج شوم تا به‌موقع به مراسم برسم اما حدود ساعت 3 صبح از طريق SMS باخبر می‌شوم كه برنامه‌ی فردا برگزار نمی‌شود! گويا پيش‌بينی شده كه با توجه به بازداشت‌ها و تهديدهايی كه از چند روز پيش در رابطه با برگزاری اين مراسم انجام شده فردا امكان حضور در خاوران حتی برای ‌خانواده‌ها هم وجود ندارد و احتمال می‌رود برخوردهای سختی با شركت كنندگان صورت گيرد. و خبرهايی كه روز بعد در اين رابطه منتشر می‌شود درستی اين پيش‌بينی و احتمالات را تائيد می‌كند.

صبح امروز 10 شهريور روزی كه به عنوان يادمان قربانيان كشتار تابستان 67 نام‌گذاری شده می‌روم تا در ستيز با فراموشی گرامی دارم نام و ياد جان‌باختگان اين فاجعه را با حضور بر مزار بی نام و نشان‌شان در قطعه‌ای از قبرستان شهر كرماشان كه پس از دفن دست جمعی زندانيان سياسی اعدام شده در زندان‌های كرماشان در آن قطعه، گروه شيت (اصطلاحی برای خطاب گروه‌های انصار و حزب الله از سوی عامه‌ی مردم كرماشان) نام گورستان لعنتی‌ها را بر آن نهادند! نامی كه نه شايسته‌ی خفته‌گان در خاكش كه زيبنده‌ی سازندگان آن است.

هر چند از پيش با تعداد محدودی از دوستان برای امروز هماهنگ كرده‌ام اما كسی نمی‌آيد! سطح قطعه‌ی مورد نظر را صاف كرده‌اند، شنيده بودم كه می‌خواهند آن قطعه را به قبرستان جديد برای دفن مردگان تبديل كنند. شمع‌ها را روشن می‌كنم و هر شاخه از گل‌ها را بر تكه‌ای از خاك هموار شده می‌نهم. قبركنی از كنار قطعه می‌گذرد و با صدای بلند می‌گويد: اين‌جا خالی‌ست، هنوز كسی را در آن دفن نكرده‌ايم، تازه قبرهای‌ قديمی را با سنگ و آهك پوشانده‌ايم تا برای دفن اجساد جديد آماده شود. اگر می‌خواهی پيش ‌خريد كنی برو دفتر آرامستان!