ژيار

قصه‌ی تلخ هجرت ياران

2009-02-09T12:00:00.001+03:30

قرار بود همين سه‌شنبه‌ كه گذشت همراه با همسرش جنوب كردستان را به مقصد شمال اروپا ترك كند. برايش ايميل زدم تا مطمئن شوم به سلامت رسيده‌اند، اما هنوز پاسخی دريافت نكرده‌ام. منتظر جوابش نمی‌مانم و به آن ديگر نازنين دوستم كه او نيز ساكن همان كشور است ايميل می‌دهم و از احوالش می‌پرسم. از رسيدن‌شان خبر می‌دهد و اين‌كه قرار است تا چند روز آينده يكديگر را ملاقات كنند.

خيالم آسوده می‌شود از اين‌كه به سلامت و بدون مشكل رسيده‌اند. اما راستش نمی‌توانم خوشحال باشم. نه، خوشحال نيستم. اصلاً چرا بايد خوشحال باشم؟! مگر می‌شود از رفتن يك دوست خوشحال بود؟! دوستی كه قرار بود خيلی با هم دوست شويم اما فرصت نشد. دوستی كه تازه يكديگر را يافته بوديم و خيلی زود بود تا اين‌گونه از يك دور افتيم. دوستی كه شماره ديدارهای‌مان به سه نرسيده بود كه از چشم هم پنهان شديم. دوستی كه داشتيم از پس مكالمات تلفنی بر گويش يكديگر مسلط می‌شديم. من "هيدی" ياد گرفته بودم و او "كِل" كردن. دوستی كه با رفتنش فرصت نداد تا ميزبانيش را در مهاباد جبران كنم با ميهمانیش به كرماشان. دوستی كه پس از آشنايی و ديدار با او يقين يافتم همان است كه مدت‌ها برای هم‌راهی و هم‌پايی در انجام فعاليت‌ها به دنبالش می‌گشتم. از آن روی كه مستقل بود بدون گرايش حزبی و كنشگر بود از برای حقوق بشر و جامعه‌ی مدنی.

حدوداً شش ماه پيش بود كه با شك و گمان خبر دادند از ايران خارج شده است. بدون آن‌كه از جريان رفتنش باخبر باشم بر ترديد گوينده مهر تائيد زدم. در تماس‌های آخر احساس كردم برنامه‌ای دارد كه احتياط معذورش می‌دارد از بيانش با غير. پنهان نمی‌كنم كه ابتدا از دستش ناراحت شدم، حتی عصبانی! "نبايد می‌رفت" را مرتب با خودم تكرار می‌كردم. آن شب موسيقی مثل هميشه به كمكم آمد تا بغض بتركانم. نمی‌دانم چطور می‌شود برای كسی دل‌تنگی كنی كه از دستش ناراحتی! كمی زمان لازم داشتم تا بنشينم و با خود انديشه كنم و به اين نتيجه برسم كه بايد به انتخاب او احترام بگذاری. بايد شرايط و موقعيتش را درك كنی و نهايتاً مگر نه اين‌كه بنا بر اصل 13 اعلاميه‌ی جهانی حقوق بشر هر كس در انتخاب محل اقامت خود آزاد است.

با اين استدلالات می‌توانم تصميمش را توجيه كنم اما زمان بيش‌تری لازم دارم تا جای خالی‌اش را به عنوان يك دوست و همكار در كنار خود باور كنم. گفتم زمان زيادی از دوستی و همكاری‌مان نمی‌گذشت ولی همين مدت كوتاه آن‌قدر پررنگ بود و نمود داشت كه از موارد مشابه چند ساله هم پيشی گرفت و جايی همين نزديكی‌ها نشست. در اين بين اما انكار نمی‌كنم حس خودخواهيم را كه بخشی از اين ناراحتی را تبديل به نگرانی ساخت. نگرانی از نبود كسی كه مطمئن بودم از بودنش به هنگام بروز هر مشكلی در پيوند با فعاليت‌هايم به لحاظ پيگيری وضعيت و ساپورت خبری. كاری كه من خود به گاه بازداشت او نتوانستم به خوبی از عهده‌اش برآيم.

با سامان مدت‌ها بود كه از طريق ايميل ارتباط داشتم. پيش از آن او را از طريق فعاليت‌ها و مطالبش می‌شناختم. باری كه قصد سفر به اروميه را داشتم برايش ايميل زدم كه دارم به آن حوالی می‌آيم. هنوز به اروميه نرسيده بودم كه تماس گرفت و برای دو روز بعد با هم قرار ديدار در مهاباد را گذاشتيم. در ترمينال به دنبالم آمد و بعد از خوش و بش معمول نخستين حرفی كه زد اين بود: خوب وقتی آمدی تا چند روز ديگر مراسم شايی‌ام (عروسی) است. اما من بايد همان روز برمی‌گشتم اروميه. قول دادم اگر تا آخر هفته بودم حتماً می‌آيم. ناهار را ميهمان در منزل‌شان شدم. مادر و پدرش چه برخورد گرم و صميمی‌ داشتند. در اتاقش نشستيم و كلی با هم گپ زديم. آهنگ گوش داديم و عكس تماشا كرديم و عكس هم گرفتيم. تكی از من و دو نفری با هم. تكی احتمالاً برای گوشه‌ی خبر! و دو نفری هم برای يادگاری. هر چند عكس تكی را كه بعداً به جای خبر در كنار مصاحبه‌ام ديدم به نظرم زياد جالب نيامد (اون روز خسته‌ی سفر بود عكسم خوب نشد! شنيدين می‌گن عروس بلد نبود برقصه می‌گفت زمين كجه! حالا نمی‌دونم اين به اون ربط داشت اصلاً يا نه :)

می‌دانستم سامان و كسی كه برای بعد از ظهر با او هم در مهاباد قرار ملاقات گذاشته‌ام چندان رابطه‌ی خوبی با يكديگر ندارند. اما لزومی نمی‌بينم كه ديدار با يكی را از ديگری پنهان كنم. همان‌طور كه توقع داشتم برخوردش منطقی بود تا آن‌جا كه برای رفتن به محل كار آن ديگر دوستم همراهی‌ام كرد تا آدرس را در شهر نابلد گم نكنم. آن شب به اروميه برگشتم با اين قصد كه آخر هفته برای مراسم شايی سامان بازگردم و چنين نيز كردم. شادی شركت در جشن ازدواج دوستت به اضافه‌ی ديدار جمعی ديگر از دوستان در آن‌ روز يك طرف و لطف حضور در مراسم عروسی منطقه‌ی موكريان كه ديگر فكر نكنم امكانش برايم به وجود آيد طرف ديگر.

چند ماه بعد از آن است كه سامان بازداشت می‌شود. نمی‌خواهم از آن روزها بگويم چون ايام خوبی نبود. نگرانی از وضعيت او و تماس‌های مكرر با پدر و مادر و همسرش برای گرفتن حال و خبر. بعد از آزادی و قبل از هجرتش در تهران باز هم يكديگر را ديديم. در مراسمی كه برای‌ ارج نهادن بر كوشش‌های حقوق بشری محمدصديق كبودوند رئيس زندانی ‌سازمان دفاع از حقوق بشر كردستان از سوی‌ كميته‌ی بازداشت‌های خودسرانه برگزار شده بود. از منزل كبودوند كه بيرون زديم مسيری را با هم پياده طی كرديم تا جايی كه بايد از هم جدا می‌شديم و خداحافظی می‌كرديم. اگر می‌دانستم قرار است اين آخرين ديدارمان باشد محكم‌تر در آغوشش می‌كشيدم...

پی‌نوشت...

ـ برای سامان عزيز و همسر گرامی‌اش هر جا كه هستند آرزوی ‌شادمانی و كاميابی دارم

ـ ياران مهاجر ديگری نيز دارم كه تا هميشه‌ی هميشه دوست‌شان می‌دارم. شاهو، آسو، رويا و نفر ديگری كه به دليل امكان بازگشتش از ذكر نامش معذورم!

رد مرگ بر ديوارهای شهر

2009-01-20T12:00:00.001+03:30

تغيير برای برابری ـ کاوه کرمانشاهی: آن‌گاه كه تازه سواد خواندن حروف و چسباندن‌شان به يكديگر برای ساختن كلمه و پرداختن جمله را فرا گرفته بودم از كوچه و خيابان‌های شهر كه می‌گذشتم چشمانم در جستجوی واژه‌ها و جمله‌ها در و ديوارهای شهر را می‌كاويدند. نخست به توصيه‌ی مادرم كه می‌خواست سواد نوآموخته‌اش را محك زند و سپس با كنجكاوی خودم كه در پی يادگيری واژه‌ای نو بودم. آن زمان نشانی از بيلبوردهای تبليغاتی در خيابان‌های شهر تازه از جنگ رسته‌ی من يافت نمی‌شد و نصب تابلوهای بزرگ بر سردر پاساژها و مغازها هم چون امروز چنان باب نبود. اما تا چشم كار می‌كرد ديوارها پر بودند از عبارات و شعارهای نوشته شده با اسپری‌های سياه رنگ كه با خطوطی كج و معوج چهره اين شهر ويران گشته از جنگ را نازيباتر و خشن‌تر به تصوير می‌كشيدند.

در آن زمان "مرگ" و "جنگ" بيش‌ترين و پررنگ‌ترين واژه‌هایی بودند كه بر ديوارهای كوچه و خيابان به چشم می‌آمدند و در ذهن عابر خواننده جای می‌گرفتند. در گذر از كوچه، پس كوچه‌ها به تكرار شعار "مرگ بر ..." خودنمايی می‌كرد. گاهی كسانی در تاريكی شب می‌آمدند، آن سه نقطه را پاك می‌كردند و عنوانی ديگر در تضاد با آن‌چه بود بر جايش می‌‌نشاندند، اما آن‌ واژه كه هميشه باقی می‌ماند "مرگ" بود. به خيابان‌ها كه می‌رسيدی در قالب عباراتی بلندتر و رسمی‌تر اين‌بار "مرگ" در كنار "جنگ" می‌نشست و مزين به نقش گل لاله و تفنگ بر سطح ديوارهای شهر نقش می‌بست. هرچند به اين‌جا كه می‌رسيد به رنگ سرخ و سبز زير عناوين "شهادت" و "دفاع مقدس" توجيه می‌گشت و ارزش می‌يافت.

در عبور از آن سال‌ها شعارنويسی نزد مخالفان كارآيی خود را از دست داد و حاكميت نيز بنرها و بيلبوردها را جايگزين دیوارنوشته‌ها نمود. اگر چه هنوز هم "مرگ" جايگاه ويژه خود را در اين ميان حفظ كرده است. اما ديگر با اسپری نوشتن بر ديوارهایی كه شهرداری با هزينه كردن از ماليات دريافتی از شهروندان سعی در پاك نمودن و پاكيزه نگاه داشتن آن‌ها دارد نه تنها از مد افتاده كه حتی انجام اين عمل با توجه به نصب تابلوهای هشدار دهنده بر ديوارهای شهر می‌تواند پيگرد قانونی نيز داشته باشد. چه رسد به آن‌كه عده‌ای هياهو كنان روز روشن و در حضور مأموران انتظامی از ديوارهای خانه‌ای آويزان شوند و اقدام به شعارنويسی كنند!

امروز كه ديدگانم را از آن ديوارهای دوران كودكی‌ بر می‌گردانم و از پشت مانيتور به عكس‌های ديوار محل زندگی و دفتر كار شيرين عبادی خيره می‌سازم باز هم شعار "مرگ" را می‌بينم كه با همان اسپری سياه رنگ و خطوط نازيبا اين‌بار بر ديوار آجرنمای خانه‌ای نقش بسته كه زنی بيزار از "مرگ" و "جنگ" را در خود جای داده است. زنی كه اين روزها نامش با مدافعان حقوق بشر و شورای صلح چنان گره خورده كه سخن راندن از اين دو بدون آوردن نام وی به گوش مخاطب ناآشنا می‌آيد و ذكر نامش در برخورد با شهروندان هنگام جمع آوری امضاء برای كمپين تغيير برای برابری اعتبار می‌آورد و جلب اعتماد می‌كند.

"ننگ" شعار واژه ديگری‌ست كه در كنار "مرگ" خطاب به صاحب ‌اين خانه بر ديوارها حك شده است. عجبا! صد عجبا! چه كسی را بايد که ننگش آيد؟! زنی كه با دريافت معتبرترين جايزه بين‌المللی به واسطه‌‌ی كوشش‌های حقوق بشری‌اش برای خود و ما افتخاری پايدار آفريد؟! زنی كه آبرويی گشت بر بی‌آبرويی دولت‌مردانی كه در پايانه‌های جهانی در صف انگشت نگاری جای‌مان دادند؟! زنی كه نامش اعتباری شد بر بی‌اعتباری دولت‌مردانی كه نام‌شان در ليست افراد تحت تعقيب اينترپل قرار گرفت؟! زنی كه حضور شايسته‌اش در مجامع بين‌المللی جبرانی هر چند اندك گرديد بر حضور پرهياهوی دولت‌مردانی كه با كلام‌شان موجبات خنده حاضران و هو كردن خودشان را فراهم آوردند؟!

آری هنوز رد "مرگ" بر ديوارهای ‌شهر پيداست... و باشد كه اين‌بار تا مدتی بر سطح اين ديوارها باقی بماند تا ذهن عابران كوچه‌ی عبادی را حتی برای لحظه‌ای درگير سازد و شايد كودكی نوآموخته در گذر از اين كوچه واژه "مرگ" را ببيند و بخواند و در پرسش از مادرش در يافتن معنی اين واژه و دليل نوشتن آن بر ديوار اين خانه اما معنا و تعبيری متفاوت از قصد نويسندگان اين خطوط نازيبا در ذهنش جای گيرد.

کمپین و جایزه در شب نشینی خانوادگی

2009-01-02T12:00:00.000+03:30

گورين ئه‌را يه‌كسانی: جديداً كم پيش می‌آيد در ميهمانی‌های خانوادگی ‌شركت كنم مگر به ضرورت يا كه اصرار مادرم. اما اين بار فرق می‌كرد. ميهمانی امشب فرصتی بود تا حضوراً از كسی كه كار ارزشمندی را برايم انجام داده بود تشكر كنم. پس خودم، شيرينی در دست پيش‌قدم شدم.

با كمی فاصله از جمع نشسته و سرگرم تماشای تلويزيون بودم. نمی‌دانم چه كسی اول شروع كرد اما تا به خود آمدم ديدم بحث بر سر كمپين يك ميليون امضاست و جايزه سيمون دوبووار! تقريباً همه در آن جمع كوچك خانوادگی كه پيش‌تر بيانيه‌ی كمپين را امضاء كرده بودند از طريق شبكه‌های ماهواره‌ای در جريان تعلق جايزه به كمپين و دريافت آن توسط خانم بهبهانی قرار داشتند. جالب آن‌كه هر كس به واسطه‌ی همان يك امضاء كه پای بيانيه گذاشته بود نسبت به كمپين و جايزه احساس تعلق می‌كرد و خود را محق به اظهارنظر در اين مورد می‌دانست.

در اين ميان مادرم به واسطه‌ی ميزبانی يكی دو باره جلسات كمپينی و آشنايی با چند نفر از فعالان آن و البته جمع آوری چند امضاء احساس ويژه‌ای داشت و بيش‌تر در بحث مشاركت می‌كرد و خاله‌ی بزرگم كه "بی‌بی"‌ صدايش می‌زنيم و در عين پيری بسيار شيرين سخن است اما كم‌تر خود را در بحث دخيل می‌دانست. به يادش می‌آورم كه او هم بيانيه‌ی كمپين را امضاء كرده و تازه امضای او از همه معتبرتر است زيرا كه پای بيانيه را اثر انگشت گذاشته است. خيلی زود به ياد می‌‌آورد و من هم جريان امضاء گرفتن از بی‌بی را برای همه تعريف می‌كنم.

{هر بار كه از بی‌بی می‌خواستم تا بيانيه را امضاء كند بايد يك بار متن را كامل برايش می‌خواندم و آخر سر می‌گفت «اين‌ها همه‌اش حرف است زن خودش بايد عرضه و قابليت داشته باشد» و فوراً از خودش مثال می‌آورد كه «مگر من نبودم نه سواد داشتم و نه شغل و درآمد، ولی زير بار حرف زور شوهرم نمی‌رفتم» و با افتخار و آب و تاب از پيروزی‌های خود در مشاجرات و دعواها بر مرحوم همسرش می‌گفت و در پايان تأكيد بر اين‌كه «زن بايد خودش به لحاظ مالی مستقل باشد كه اگر شوهرش دستش را برد پشتش تا باسنش را بخاراند فكر نكند می‌خواهد به او خرجی بدهد».

هر دفعه كه برای بی‌بی توضيح می‌دادم اين‌ها كه در بيانيه آمده مربوط می‌شود به قوانينی كه هزاری زن هم به قول تو باعرضه و قابليت باشد به وقت گرفتار شدن با مشكلات حقوقی نمی‌تواند مانع از اجرايی شدن آن‌ها شود دوباره می‌خواست تا قوانين را برايش بخوانم و اين بار اما استدلالش برای امضاء نكردن اين بود كه «خُب اين‌ها كه گفتی چه ربطی به من داشت. می‌خواهم شوهر كنم يا طلاق بگيرم و يا اين‌كه سرپرستی بچه‌هايم را قبول كنم»

ديگر بی‌خيال امضاء گرفتن از خاله شده بودم. تا اين‌كه بالاخره با دريافت علاقه‌ی ويژه بی‌بی ‌به دخترانش و مطرح كردن اين‌كه اگر دور از جان اتفاقی برايش بيافتند آن‌ها نصف برداران‌شان از مال او ارث خواهند برد. زود برگه را انگشت زد و تأكيد داشت كه جلو اسمش بنويسم به دخترانش بايد بيش‌تر برسد!}

به بحث كمپين و جايزه باز می‌گرديم و اين‌بار مسئله‌ی وجه نقدی جايزه مطرح می‌شود. يكی نظرش اين است كه بايد پول را می‌گرفتيد و در كمپين و برای خودتان هزينه می‌كرديد. ديگری می‌گويد پول را می‌گرفتيد و به زنان نيازمند می‌داديد. اما اكثراً عدم دريافت وجه نقدی را بهترين تصميم می‌دانند و می‌گويند خيال خودتان را راحت كرديد اگر نه بايد بعد از اين مرتب برای هر كس توضيح می‌داديد كه پول را كجا و چطور مصرف كرديد و از طرفی هم دست حكومت در اتهام زنی باز می‌شد كه بله اين‌ها از خارج كشور تأمين مالی می‌شوند. در اين ميان اما يكی از نظرات برايم بسيار جالب و قابل تأمل است. او كه می‌گويد اگر بعد از دريافت پول جايزه به من مراجعه می‌شد برای گرفتن امضاء در اين‌كه واقعاً از روی باور و اعتقاد و با هدف آگاه سازی و تغییر قوانین اقدام به جمع آوری امضاء می‌كنيد يا بابت اين كار احياناً پولی هم دريافت می‌‌نمائيد دچار ترديد می‌شدم.

به ياد بحث‌های ‌مطرح شده در ميلينگ ليستی می‌افتم كه برای تصميم گيری در مورد دريافت يا عدم دريافت جايزه نقدی راه اندازی گرديد و نهايتاً به رأی گيری گذاشته شد. موافقان و مخالفان نظر می‌دادند و دلايل‌شان را بيان می‌داشتند و در اين بين حتی كسانی بودند كه تغيير نظر دادند. خود من هم از آن دسته بودم كه نخست با دريافت جايزه موافق و سپس نظرم تغيير كرد هرچند كماكان حساب جايزه را از كمك مالی جدا دانسته و می‌دانم. حال با مطرح شدن بحث كمپين و جايزه در آن شب نشينی خانوادگی و شنيدن نظرات آن جمع به عنوان نمونه‌ی بسيار كوچكی از امضاء كنندگان بيانيه‌ی كمپين به ويژه آن نظر آخر فكر می‌كنم ما بهترين تصميم را گرفتيم.

كارگاه آموزشی برای ‌زنان زندانی در بند عمومی اوين

2007-12-06T04:22:00.000+03:30

گورين ئه‌را يه‌كسانی ـ كاوه كرمانشاهی: قصه‌ی تازه‌ايی نيست داستان بگير و ببند در اين مملكت و بازداشت و زندانی كردن فعالان مدنی، شبيه يك سريال طولانی و دنباله‌دار است كه در هر قسمت چهره‌های جديدی وارد داستان می‌شوند…

و اين بار داستان، زندگی دختران جوانی را روايت می‌كند كه در پی آگاهی از درد و رنجی كه به واسطه‌ی قوانين تبعيض‌آميز بر خود و ديگر زنان سرزمين‌شان می‌رود تصميم می‌گيرند نسبت به اين بی‌عدالتی و نابرابری اعتراض كنند و تا تغيير اين قوانين از پای ‌ننشينند.

دختران با وجود تمام محدوديت‌هايی كه در فضای استبدادزده و مردسالارانه‌ی كشورشان برای فعاليت‌های اجتماعی زنان وجود دارد تمام سعی خود را می‌كنند تا در حد توان قوانين زن‌ستيزی كه سال‌ها با برداشت نادرست از شرع و عرف توجيه شده‌اند را افشا كنند، جامعه را نسبت به تأثير مخرب اين قوانين بر زندگی زنان و نيز مردان آگاه سازند و نهايتاً با تلاش خود و فشار افكار عمومی قانون‌گذاران را مجبور به تغيير آنان كنند.

دختران دردمند ما اما در اين راه تنها نيستند و ياران بسيار ديگری نيز دارند كه همراه هم از زنان می‌نويسند و در نشريات و سايت‌ها منتشر می‌كنند، برای بررسی مشكلات زنان و چاره‌يابی برای حل آنان كارگاه و نشست و همايش برگزار می‌كنند، برای رساندن فرياد حق‌خواهانه‌ی خود به گوش مردم و مسئولان تجمعات مسالمت‌آميز ترتيب می‌دهند و البته در اين قسمت صحنه‌هايی از درگيری و كتك‌كاری هم در داستان مشاهده می‌شود!

روزها می‌گذرد و دختران جوان داستان ما همراه با ياران دغدغه‌مندشان با تشكيل كمپينی برای پيگيری خواسته‌های حقوقی و قانونی زنان دردمند ديارشان فعاليت‌های خود را وارد مرحله‌ی نوينی از تاريخ جنبش زنان ايران می‌كنند. نام كمپين را “يك ميليون امضاء برای تغيير قوانين تبعيض‌آميز” می‌گذارند و در بيانيه‌ای كه صادر می‌كنند ده مورد از تبعيضات حقوقی در قوانين كشور كه نسبت به زنان روا می‌گردد را عنوان كرده و برای آگاه ساختن جامعه نسبت به اين قوانين و همراه ساختن افكار عمومی با درخواست برای تغيير آنان اقدام به جمع ‌آوری امضاء از افراد مختلف جامعه می‌كنند. هر چند می‌دانند نه مشكلات زنان و نه مشكلات جامعه‌ی ما تنها محدود به اين ده قانون نيست كه با تغييرشان تمام مشكلات جامعه و به‌ويژه زنان حل شود اما اين را می‌دانند كه برای آغاز رفرم بايد از حداقل‌ها شروع كرد.

شايد در ابتدا كسی فكر نمی‌كرد حركتی كه در همان روز نخست اعلانش با بی‌مهری حاكميت در شكل لغو مجوز مراسم اعلام موجوديت كمپين مواجه شد بدون برخورداری از تريبون‌های رسمی و عمومی و تبليغاتی كشور چنين مورد اقبال عمومی قرار گيرد به گونه‌ای كه هر روز بر تعداد داوطلبان هم‌كاری با اين كمپين در سراسر كشور افزوده گردد و صحبت از كمپين و موارد مطرح شده از سوی آن جای خود را در ميان بحث‌های دوستانه و خانوادگی بسياری از ايرانیان ‌باز كند.

اين تنها فعالان مدنی و مردم نبودند كه به كمپين توجه داشتند و تحقق خواسته‌های آن را برابر با حركت به سوی برابری جنسيتی در جامعه و در نتيجه رشد و پيشرفت كشور می‌دانستند، حاكميت نيز توجه‌ای ويژه به فعاليت كمپين داشت اما افسوس كه نگاهش نه نگاهی از روی واقعيت كه چون هميشه نگاهی آلوده به توطئه و توهم بود. توطئه‌ی اقدام عليه امنيت ملی و تشويش اذهان عمومی و توهم براندازی نرم و …!!! نمی‌دانم در كدامين سرزمين و در سايه‌ی حاكميت كدام دولت سخن گفتن از حقوق انسانی و ابتدايی بخشی از افراد جامعه به تشويش اذهان عمومی و اقدام عليه امنيت ملی و ارجاع اين خواست جهت غيير و اصلاح شماری از قوانين با پشتوانه‌ی يك ميليون امضاء به مرجع قانون‌گذاری كشور به توطئه‌ی براندازی نرم تعبير می‌گردد؟؟؟!!!

به هر روی داستان بدين گونه ادامه می‌يابد و به آن‌جا می‌رسد كه دختران قصه‌ی پرغصه‌ی ما اكنون در بند عمومی زنان زندان اوين‌ به سر می‌برند… جلوه جواهری و مريم حسين‌خواه

جلوه را نخستين بار در نشستی كه به مناسبت آغاز دومين سال فعاليت كمپين در كرمانشاه برگزار شد ديدم. آن دختر فعالی كه مدت‌ها بود از طريق نوشته‌هايش او را می‌شناختم آرام‌تر و كم‌گوتر از آن بود كه تصورش را می‌كردم. هر چند در همان ديدار كوتاه به تجربه يافتم اين آرامی و كم‌گويی جای خود را به تفكر و گزيده‌گويی داده. متانت خاصی كه در نگاه و كلامش بود آدم را مجذوب گفتارش می‌كرد. رفتار صميمی‌اش جايی برای تعارف و غريبی نمی‌گذاشت و چنين به انسان القاء می‌نمود كه سال‌هاست او را می‌شناسی و رفاقتی دور و دراز با او داری. مريم را هم در يكی از جلسات كمپين كه اواخر شهريور ماه امسال در تهران برگزار شد ديدم، در همان جلسه از تأثيری كه كمپين می‌تواند بر ديگر جنبش‌های مدنی ايران داشته باشد سخن گفتم و در پايان جلسه مريم پيشنهاد داد تا در قالب يك مقاله بيش‌تر به اين موضوع بپردازم. هرچند تا كنون به قول خويش عمل نكرده‌ام.

مطمئنم مريم و جلوه بند عمومی زندان را با توجه به شرايط موجود و با اتخاذ شيوه‌ای متفاوت تبديل به كارگاه‌های آموزشی برای زنان كرده‌اند و بنا بر پيمانی كه با خويش بسته و رسالتی كه بر دوش دارند در راه رسیدن به آرمان‌های والای انسانی‌شان در زندان نيز از پای نخواهند نشست. ای كاش می‌شد فرم‌های جمع ‌آوری امضاء را به دست‌شان رساند تا نتيجه‌ی آگاهی بخشی خود و آگاه ‌سازی زنان را در زندان نيز به ثبت برسانند…

آری، اين است دستاورد بزرگ كمپين؛ آگاه‌ سازی شهروندان

2007-11-16T04:18:00.000+03:30

گورين ئه‌را يه‌كسانی ـ كاوه كرمانشاهی: يك ربع از ساعت شروع كلاس گذشته و هنوز استاد نيامده، طبق عرف دانشجويی انتظار بيش از اين جايز نيست و بنابراين كلاس تعطيل می‌شود! ساعت بعد دوباره كلاس دارم و بايد در دانشگاه بمانم، اين فاصله‌ی زمانی فرصت مناسبی است برای جمع‌آوری چند امضاء، دو فرم و يك دفترچه همراه دارم.

گروهی از دختران دانشجو مشغول تزئين يكی از سالن‌های محل امتحانات جهت برپايی نمايشگاهی از آثار نقاشی خود و ديگر دوستان‌شان هستند. نزد يكی از آنان كه نسبت به ديگران كم‌كارتر است می‌روم و بيانيه را به دستش می‌دهم و از او می‌خواهم آن را با ديگر دوستانش مطالعه كند و در صورت موافقت با آن‌چه كه در بيانيه آمده آن را امضاء كنند. برگه را از دستم می‌گيرد و می‌پرسد همين حالا بايد بخوانيم و امضاء كنيم؟ پاسخ می‌دهم بله، اگر ممكن است. نگاهش را به سمت دوستانش می‌چرخاند و می‌گويد می‌بينيد كه الان سرمان خيلی شلوغ است. می‌گويم فكر نمی‌كنم خواندن اين چند خط زياد وقت‌تان را بگيرد، در ضمن مطمئن هستم موارد مطرح شده در اين بيانيه برای‌ شما و دوستان‌تان آن‌قدر مهم است كه بخواهيد به خاطرش چند لحظه دست از كار بكشيد.

يكی از دختران كه كنجكاو شده بداند اين بيانيه راجع‌به چيست، كارش را رها می‌كند و نزدمان می‌آيد، بيانيه را از دست دوستش می‌گيرد و نگاهی به آن می‌اندازد. دختر ديگری كه مشغول كوبيدن ميخ بر ديوارها برای نصب تابلوهای نقاشی است رو به دوستش می‌كند و می‌گويد بلند بخوان تا ما هم در حين انجام كار گوش دهيم و بدانيم چيست. دختر شروع می‌كند به خواندن بيانيه: “مجموعه قوانين موجود در ايران، زنان را جنس دوم قلمداد كرده و بر آنان تبعيض روا می‌دارد” شنيدن همين جمله‌ی اول كافی‌ست تا همه‌ی دختران دست از كار بكشند و دور رفيق‌شان كه در حال قرائت بيانيه است حلقه بزنند و مشتاقانه بشنوند آن‌چه را كه در بيانيه آمده.

پس از آن‌كه خواندن بيانيه تمام می‌شود، يكی از دخترها با چهره‌ای متعجب مرا نگاه می‌كند و می‌گويد واقعاً اين چيزهايی كه در اين بيانيه گفته شده حقيقت دارد؟! پيش از آن‌كه بخواهم پاسخش را بدهم، آن دختر ديگر متعجب‌تر از او در پاسخش می‌گويد يعنی تو واقعاً نمی‌دانستی كه حقوق زن نصف مرد است؟! من هم زود اضافه می‌كنم البته هميشه هم حقوق زنان نصف مردان نيست، در برخی موارد مثل طلاق و حق ولايت بر فرزندان در قانون ما زن هيچ حقی ندارد چه برسد به نصف مرد! بعد شروع می‌كنم به تشريح ده مورد حقوقی عنوان شده در بيانيه‌ی كمپين و در پاسخ به يكی از دختران كه می‌گويد اين بيانيه از طرف چه سازمان يا گروهی صادر شده و برنامه‌ی شما برای تغيير اين قوانين چيست؟ در مورد كمپين يك ميليون امضاء توضيح می‌دهم و اين‌كه قرار است پس از جمع‌آوری يك ميليون امضاء اين طرح به مجلس قانون‌گذاری‌ ارائه شود.

دختران يكی پس از ديگری امضاء می‌كنند، اما او هنوز از اين همه تبعيض و نابرابری متعجب است، خطاب به دوستانش می‌گويد يعنی شما تمام اين‌ چيزها را می‌دانستيد؟! پس چرا من نمی‌دانستم؟؟!! و فوراً سخنش را اين‌گونه تكميل می‌كند كه البته بعضی از موارد مثل ديه و ارث را می‌دانم كه نصف مرد است اما حق ولايت مادر بر فرزند، سن مسئوليت كيفری، تابعيت و قوانين حامی قتل‌های ناموسی را واقعاً نمی‌دانستم! يكی از دوستانش به شوخی می‌گويد از بس سرت تو اين بوم نقاشی بوده و سرگرم رنگ‌بازی شده‌ای كه از همه چيز بی‌خبری! و دوست ديگرش با خنده می‌گويد نمی‌گی من چرا تا حالا ازدواج نكردم؟! نه اين‌كه خواستگار نداشته باشم، نه به جان تو، در اعتراض به همين قوانين خانواده و ازدواج و طلاق بوده ديگه!

من كه در اين چند لحظه خودم را در گوشه‌ای از سالن با ديدن تابلوهای نقاشی كه كنار ديوار گذاشته شده سرگرم كرده‌ام و البته گوشم را هم برای شنيدن حرف‌های شيطنت‌آميز آنان تيز! باز می‌گردم تا برگه را بگيرم و آن‌جا را ترك كنم، تعدادشان دقيقاً ده نفر است، اما اسامی نه نفر نوشته شده، كنجكاو می‌شوم بدانم كدام‌شان و به چه دليل امضاء نكرده! اما پيش از آن‌كه من چيزی بگويم همان دختر متعجب و پرسش‌گر می‌گويد من امضاء نكردم لطفاً يك برگه‌ی جدا به من بدهيد تا هم خودم امضاء كنم و هم از چند نفر ديگر امضاء بگيرم، آخر كسی هست كه بايد حتماً اين بيانيه را امضاء كند. دوستانش سريع و من هم با كمی تأخير و البته از روی متلك‌های دوستانش می‌فهمم آن شخص كيست؟! آن يك فرم ديگر و تنها دفترچه‌ی حقوقی كمپين كه همراه دارم را ضمن توضيحاتی درباره چگونگی امضاء گرفتن و شرايط امضاءكنندگان به او می‌دهم و موقع خداحافظی با آن جمع هنرمند و صميمی رو به آن دختر‌ی كه قوانين خانواده را دليل ازدواج نكردنش عنوان كرده بود می‌گويم راستی شما می‌توانيد تا اصلاح قوانين با شروطی مانند گرفتن حق طلاق، حق تعيين محل زندگی، حق كار خارج از منزل و … كه ضمن عقد ازدواج می‌گذاريد برخی از مشكلات و موانع ناشی از قوانين غلط مربوط به حقوق خانواده را حداقل برای خودتان از ميان برداريد.

دختر اما سرخوش‌تر از آن است كه زياد به گفته‌ام توجه كند و آن را جدی بگيرد، با لحنی دوستانه می‌گويد تا تغيير قوانين صبر خواهم كرد. ولی باز هم همان دختری كه شايد پيش از اين از همه‌شان كم‌تر راجع‌به اين قوانين می‌دانست اما مشخص بود كه بيش‌تر از ديگران برايش مهم هستند و می‌خواست كه بيش‌تر در موردشان بداند در حالی كه تا در سالن بدرقه‌ام می‌كند آرام می‌گويد راستی يادتان باشد موقعی كه برگه‌‌ی امضاء را برای‌تان پس آوردم بيش‌تر در مورد اين شروط ضمن عقد برايم توضيح دهيد.

تقريباً سه ربع ساعت به گفت‌و‌گو راجع‌به كمپين و قوانين تبعيض‌آميز با آن دخترانی گذشت كه در وهله‌‌ی اول حاضر نبودند حتی برای خواندن بيانيه هم لحظه‌ای دست از كارشان بكشند. ديگر نه وقتی مانده و نه برگه‌ای برای جمع‌آوری دوباره امضاء، به كلاس باز می‌گردم و منتظر آمدن استاد و شروع كلاس بعدی می‌شوم.

در اين فاصله وقتی در ذهنم مقايسه‌ای داشتم بين حالت متعجب و پرسش‌های ناشی از عدم آگاهی آن دختر از قوانين تبعيض‌آميز موجود در آن دقايق نخست و هنگام خواندن بيانيه با آن رضايت ناشی از آگاهی كه در آخر بحث‌های‌مان به واسطه‌ی آگاهی بخشی كمپين به آن رسيده بود و اشتياقی كه او برای بيش‌تر دانستن داشت و اراده‌ای كه می‌خواست شريك آينده زندگی‌اش را نيز با اين قوانين آشنا سازد و با گرفتن امضاء از او ميزان عشق واقعی‌اش را نسبت به خود در مقام يك زن بسنجد و تأثير چشم‌گيری كه كمپين يك ميليون امضاء در طی اين روند و رسيدن به اين آگاهی و شناخت داشته بود، بيش‌ از پيش به هم‌راهی و هم‌كاری خود با اين جنبش حق‌خواهانه و آگاه‌ سازانه افتخار كردم و با خود گفتم: آری، اين است دستاورد بزرگ كمپين؛ آگاه‌ سازی شهروندان.

دانشگاه به جای كلاس خياطی

2007-05-13T04:15:00.000+03:30

گورين ئه‌را يه‌كسانی ـ كاوه كرمانشاهی: پس از مدت‌ها كم‌كاری در زمينه‌ی جمع‌آوری امضاء (کمپین یك میلیون امضاء برای تغيير قوانين تبعيض ‌آميز) با شروع ترم تابستان دوباره فعاليتم را در دانشگاه آغاز كردم. بهترين زمان برای جمع‌آوری امضاء در دانشكده ما نيمه‌های ظهر است، از اين رو كه راهروهای دانشكده در اين ساعات نه آن‌چنان شلوغ است كه به محض درآوردن برگه‌های امضاء و توضيح طرح و اهداف كمپين برای يك نفر به يكباره جمعيتی دورت حلقه بزنند و اين شلوغی باعث مطرح شدن بحث‌های حاشيه‌ای و بی‌نتيجه شود و نه آن‌گونه خلوت است كه امضاء جمع كردن از افراد باعث جلب توجه نگهبانان و مأموران انضباطی دانشگاه شود.

دختری در يكی از كلاس‌های‌ خالی نشسته و مشغول انجام كاری شبيه طراحی بر روی چندين كاغذ زردرنگ است. برای اين‌كه متوجه حضورم شود آرام به در می‌كوبم و با احتياط وارد می‌شوم، سلام می‌دهم و بيانيه‌ی كمپين را مقابلش می‌گذارم و همان دو جمله‌ی كوتاه هميشگی را تكرار می‌كنم: لطفاً اين بيانيه را مطالعه نمائيد و اگر با آن موافق هستيد امضاء كنيد، در صورت تمايل پس از خواندن بيانيه توضيحات بيشتر را خدمتتان عرض خواهم كرد.

بيانيه‌ی كمپين را از روی كاغذهای مقابلش كه حالا متوجه شده‌ام كاغذ الگوی خياطی هستند برمی‌دارد و شروع به مطالعه‌‌ می‌كند. در اين بين چند بار سرش را بالا می‌گيرد و در چشمانم زل می‌زند، احتمالاً او نيز چون بسياری ديگر از دخترانی كه اين روزها برای جمع‌آوری امضاء به ايشان مراجعه می‌كنم متعجب است از اين‌كه يك پسر پی‌گير چنين مسائلی باشد!

در حالی كه آخرين پاراگراف بيانيه را می‌خواند دستش را دراز می‌كند تا مدادی را كه با آن بر روی كاغذ الگو طراحی می‌كرد بردارد، متوجه می‌شوم كه می‌خواهد امضاء كند، دستم را روی ‌برگه می‌گذارم و می‌پرسم نمی‌خواهيد راجع‌به اين طرح بيشتر بدانيد و بعد امضاء كنيد؟ پاسخ می‌دهد اول امضاء می‌كنم بعد شما توضيح دهيد. می‌گويم پس لطفاً با مداد نه، با خودكار امضاء كنيد.

در كيفش به دنبال خودكار می‌گردد و من هم از فرصت استفاده كرده و شروع می‌كنم به تشريح موارد مطرح شده در بيانيه و نيز توضيح طرح و اهداف كمپين، در حالی كه خودكار را يافته و در دستش گرفته دقيق به صحبت‌هايم گوش می‌دهد و هم‌زمان پرسش‌هايی را مطرح می‌كند و نيز درباره برخی ‌از موارد مطرح شده به اظهارنظر می‌پردازد.

منتظرم تا برگه را امضاء كند و تحويلم دهد تا از كلاس خارج شوم و او به كارش برسد اما وی كه در همان لحظه‌ی اول می‌خواست امضاء كند حالا خودكار را زير لبش گرفته و در فكر فرو رفته! می‌گويم اجباری نيست اگر تمايلی به امضاء كردن نداريد برگه را پس دهيد اما می‌توانيد اين جزوه حقوقی را نزد خود داشته باشيد. حرفم را قطع می‌كند و جزوه را از دستم می‌قاپد.

با صدايی ‌محكم می‌گويد چرا نبايد امضاء كنم، می‌خواهم 10 بار امضاء كنم به جای زارا و زينو* و … هم امضاء می‌كنم، می‌دانم كه آن‌ها نيز با اين بيانيه موافقند زيرا در روستای ما همه‌ی ‌زنان و دختران قربانی‌ اين قوانين تبعيض‌آميز و عرف‌های غلط جامعه‌ی مردسالار هستند.

واژه‌ی مرد را با چنان نفرتی بيان می‌دارد كه خود فوراً عذرخواهی می‌كند و می‌گويد البته منظورم همه‌ی مردها نيستند اما باور كنيد مردانی‌ چون شما و پدر من بسيار كم هستند يا حداقل من كمتر با چنين مردانی ‌برخورد داشته‌ام.

از جايش بلند می‌شود و از پنجره كلاس پيرمردی را كه در حياط دانشگاه روی‌ چمن‌ها و زير درختی دراز كشيده نشانم می‌دهد و می‌گويد او پدرم است و ادامه می‌دهد پيرمرد بيچاره مجبور است روزهايی كه من كلاس دارم همراهم از روستا به شهر بيايد و در تمام مدتی كه من سر كلاس هستم در محوطه‌‌ی دانشگاه منتظر بماند تا بعد از پايان كلاس‌هايم دوباره به روستايمان بازگرديم.

وقتی دليل اين كار را جويا می‌‌شوم پاسخ می‌دهد چون برادرانم نمی‌دانند كه من دانشجو هستم! آن‌ها مخالف تحصيل من در دانشگاه هستند! اصلاً برداشت‌شان از دانشگاه چيزی شبيه خانه‌ی ‌فساد است! بنابر اين پدرم مجبور است روزهايی كه من كلاس دارم بهانه‌ايی بياورد و همراه هم به شهر بيائيم. يك بار بهانه مريضی پدرم است و مراجعه به دكتر، بار ديگر سركشی اقوام، يك بار هم خريد اساس خانه و … در حالی كه نگاهش را به سمت كاغذهای الگوی خياطی روی ميز بر می‌گرداند، می‌گويد جديدآ هم بهانه‌مان شده كلاس خياطی، البته كلاس خياطی فرماليته است و اين‌ها (با اشاره به كاغذ الگوها) هم كه می‌بينی بايد برای رد گم كنی با خود به منزل ببرم.

ادامه می‌دهد پدرم هم با اصل تحصيل برای دختران چندان موافق نيست اما چون تحصيل منجر به ايجاد اشتغال می‌شود با درس خواندن من موافقت كرده، تجربه‌ی ازدواج دو خواهر بزرگ‌ترم برايش ثابت كرده زنی كه به لحاظ اقتصادی وابسته به مرد باشد تو سری خور شوهر و خانواده وی می‌شود و حتی ممكن است اجازه سركشی به پدر و مادر بيمارش را هم به او ندهند. الگوی پدرم معلمان زن روستايمان هستند و می‌خواهد من هم يك معلم شوم، اما من رشته‌ی پرستاری را دوست داشتم ولی وقتی پدرم شرط موافقتش با ادامه‌ی تحصيل مرا خواندن رشته‌ای مرتبط با معلمی دانست مجبور شدم رشته‌ی جغرافيا را انتخاب كنم.

از برادرانش می‌گويد كه تحصيل او در دانشگاه را برای خودشان عيب و عار می‌دانند و نمی‌خواهند خواهرشان به لحاظ تحصيلات از آن‌ها بالاتر باشد، می‌گويد برادرانم دانشگاه را محل فساد می‌دانند و معتقدند دختری كه پايش به دانشگاه باز شود ديگر مطيع و فرمان‌بردار نخواهد بود و به قول معروف پوست رويش كنده می‌شود.

از همين جهت است كه با درس خواندن من مخالفند و اگر بدانند كه من مشغول به تحصيل در دانشگاه هستم خدا می‌داند چه واكنش تندی نشان خواهند داد، حتماً مرا در خانه حبس می‌كنند و شايد هم به زور شوهرم بدهند به يكی مثل خودشان، پدر پيرم هم كه توان درافتادن با آن‌ها را ندارد، مجبور است بپذيرد و مادرم هم كه كاری به‌جز سكوت بلد نيست!

حرف‌هايش كه تمام می‌شود با شرمی كه در نگاهش پيداست آرام می‌گويد راستی چرا اين حرف‌ها را برای شما زدم، من حتی اين داستان را برای نزديك‌ترين دوستانم هم تعريف نكرد‌ه‌ام و پيش از آن‌كه من حرفی زده باشم خود پاسخ می‌دهد حتماً پسری كه اقدام به جمع‌آوری امضاء برای تغيير قوانين تبعيض‌آميز عليه زنان می‌كند ظرفيت شنيدن اين صحبت‌ها را هم دارد.

در پايان نامش را به همراه ديگر مشخصات در فرم كمپين می‌نويسد و امضاء می‌كند، می‌خواهد نام چند نفر ديگر را هم بنويسد و به‌جايشان امضاء كند، نام همان دوستانش در روستا، زارا و زينو و …

می‌گويم ببخشید هر کس تنها یک بار می‌تواند امضاء کند، شما اگر بخواهيد می‌توانيد يكی از اين برگه‌های سفيد را با خود ببريد و از آنان امضا بگيريد، نخست قبول می‌كند اما هنگامی كه می‌خواهم از كلاس خارج شوم برگه را پس می‌‌آورد و می‌گويد ببخشيد يادم رفته بود چهار مرد به نام برادر در خانه انتظارم را می‌كشند و وسايلم را تفتيش می‌كنند و اگر اين برگه را ببينند…

* زارا و زينو تلفظ كُردی زهرا و زينب است

در سوگ دعا

2007-04-30T04:26:00.001+03:30

اخبار روز ـ كاوه كرمانشاهی: سنگسار سرنوشت شوم شماری از دختران و زنان دردمند سرزمين من است. عمل شنيعی كه گمان می‌داشتم تنها در اديانی خاص و از سوی حكومت‌های‌ مذهبی‌‌‌ست كه تجويز و اجرا می‌گردد. اما با ديدن تصاوير دهشتناكی كه در آن “دعا” دختر كُرد ايزدی به جرم عشق ورزيدن به يك پسر عرب مسلمان از سوی بستگانش آماج لگد و سنگ ‌پارها قرار می‌گيرد و در نهايت جان می‌سپارد (فيلم سنگ‌باران دعا +) دريافتم كه اين‌گونه نيست و اين عمل غيرانسانی می‌تواند به بهانه‌های مختلف و در اشكال متفاوت از باورمندان به هر آئينی و افرادی غير از حكومت‌داران نيز سر زند، تنها كافی‌ست تعصب و تحجر خميرمايه‌‌ی انديشه‌ی نداشته‌ی موجودی انسان‌نما باشد تا بتواند حكم بر سنگسار دهد و در صف پرتاب كنندگان سنگ يا تماشاچيان اين نمايش كثيف قرار گيرد. ديگر مهم نيست پيرو كدام مذهب، وابسته‌ی كدام ملت و جای گرفته در كدام طبقه باشی، مهم اين است كه بتوانی قساوت و شقاوت را در كنار جهالت و حماقت قرار دهی و با شكار يك قربانی جنايتی شرم‌آور را مرتكب شوی تا با خون ريخته شده از جسم او دشت جهلت سيراب گردد و عطش جنونت فروخسبد.

و اين‌بار قربانی دعاست… آری دعا دختر نگون‌بخت سرزمين من به دليل عبور از خط‌ قرمزی كه مردان متحجر طايفه‌اش ترسيم كرده‌اند، به دليل عمل نكردن به قوانين غلطی كه مردان مرتجع تيره‌اش وضع نموده‌اند، به دليل پشت كردن به سنت‌های عقب‌مانده‌ای كه مردان متعصب قبيله‌اش باور داشته‌اند، آری تنها و تنها به خاطر عشق ورزيدن و بر سر پيمان عشق ماندن از سوی اعضای خانواده‌‌اش مجرم شناخته می‌شود، در دادگاه ريش‌سپيدان خشك‌انديش قومش محكوم می‌گردد و حكم مرگ توسط مردان غيرتمند! فاميلش اجرا می‌شود. دعا كشته می‌شود تا هم تاوان جسارت خويش را داده باشد و هم آينه‌ی عبرتی گردد برای ديگر دختران ايل.

شرمنده‌ام از هم‌نامی با آن دون‌صفتانی كه سنگ بر جسم دعا كوفتند، شرم‌سارم از هم‌جنسی با آن بزدلانی كه اين صحنه را به نظاره ايستادند. نمی‌دانم نبود حس انسانيت، ذره‌ای شرافت يا حتی حس ترحم يا آن‌چه كه جوانمرديش می‌‌خوانند و بدان می‌بالند در برخی از اين مردان تا اعتراض كنند به اين رفتار وحشيانه؟! راستی كجا بودند آن پيشمرگه‌هايی كه نام و هيبت‌شان لرزه بر اندام دژخيمان بعثی می‌انداخت، كجا بودند اين مبارزان آزادی ديروز و پاسداران آسايش امروز تا دفاع كنند از حقانيت دعا و مانع شوند از وقوع اين حادثه؟! مبادا بودند و سكوت اختيار كردند و به تماشای اين مصيبت فاجعه‌بار نشستند؟؟؟!!!

خاتون درست می‌گويد “در کردستان عراق که‌ دیگر قدرت در دست یک حاکمیت مرکزی کُردستیز نیست که‌ بتوان با انواع دلائل سیاسی و غیر سیاسی فجایع را توجیه و تفسیر کرد“(اشاره به بخشی از نوشتار دكتر رويا طلوعی با عنوان “ضرورت یک تحول فکری، فرهنگی در میان مردان کُرد” +) و يا احياناً به بهانه اولويت داشتن مبارزه در راه آزادی ميهن از سلطه‌ی بيگانه از كنار اين‌چنين مسائلی بی‌تفاوت گذشت، امروز كه خود بر سرنوشت خويش حاكم گشته‌اند، امروز كه آن بخش از كردستان آزاد شده و قدرت به دست سياستمدران كُرد افتاده ديگر نه به بهانه‌ی حاكميت بيگانه و نه به بهانه‌ی اولويت‌‌بندی مبارزه نمی‌توان نسبت به وقوع چنين رويدادهای فاجعه‌باری بی‌توجه بود.

اكنون كه چشم تمامی جهانيان به آن بخش از سرزمين‌مان دوخته شده تا شايستگی ملت و توانايی رهبران كُرد را در پی‌ريزی سامانی مردم‌سالار و پيشرفت و ترقی كردستان نظاره‌گر باشند بايسته نيست با وقوع چنين فجايعی و سكوت در برابر آنان و عدم تلاش در جهت جلوگيری از تكرارشان چهره‌ای نامناسب از ملت و ناكارآمد از رهبران كُرد در ذهن جهانيان متصور گردد.

حكومت‌ها می‌توانند و بايد با اعمال قوانين و انجام فعاليت‌های فرهنگی تأثيرگذاری مثبت بر عرف جامعه داشته باشند. پس بر حكومت حريم است كه با اتخاذ شيوه‌های ممكن و از طرق مختلف در جهت از بين بردن عرف‌ها و سنت‌های غلط در رفتار و برخورد با زنان و تقويت نهادها و سازمان‌هايی كه در زمينه‌‌ی حقوق بشر ـ با تأكيد بر حقوق زن ـ فعاليت می‌كنند و نيز ايجاد شرايط مناسب و مساعد جهت حضور هر چه گسترده‌تر بانوان در عرصه‌های مختلف جامعه، پست‌های مديريتی و بدنه‌ی حاكميت گام‌های اساسی و استواری را در راستای آگاهی بخشيدن به شهروندان و بنيان نهادن كردستانی مدرن و دمكراتيك بردارد تا ديگر شاهد بروز چنين حوادث تلخی نباشيم.