ژيار

شالی به رنگ صلح بر گردن آزادی ـ تقدیم به مادران؛ پروین مخترع و منور هاشمی

2010-12-17T03:58:00.000+03:30

رادیو زمانه ـ کاوه کرمانشاهی: اتوبوس تاریکی شب را می‌شکافد و از دل زاگرس عبورم می‌دهد تا با روشنایی فردا پای دامنه‌ی البرز در آغوش آزادی رهایم سازد. قرار است کوهیار گودرزی با پایان دوره محکومیت یک ساله‌اش ‌‌از زندان گوهردشت آزاد شود. خوشحالم، آن‌قدر خوشحال که می‌توانم برای سومین شب متوالی روی صندلی اتوبوس بنشینم و به شوق دیدار کوهیار راه تازه برگشته را دوباره بپیمایم.

از سال‌ها پیش اسم کوهیار را در پیوند با فعالیت‌های حقوق بشری و مطالبی که می‌نوشت شنیده و خوانده بودم. به خصوص تلاش‌هایی که برای لغو احکام اعدام داشت. بعدها به واسطه‌ی زمینه‌ی مشترک فعالیت‌های‌مان با هم آشنا و آشناتر شدیم.

در مسیر جاده‌ی کرماشان به تهران آسمان گاه تند و گاه نرم می‌بارد. سر انگشتم را روی شیشه‌ی بخارگرفته‌ی اتوبوس می‌کشم. خطی که خمیده است، مثل لبخند. مثل پروین خانم که وقتی از پشت گوشی تلفن خبر آزادی کوهیار را داد خوشحال و خندان بود.

طی این یک سال هر بار صدای نگران اما محکمش را شنیدم، ایستادگی و جسارت زنانه و مادرانه‌اش را ستودم. به قول معروف جاده کرمان تا تهران را صاف کرد از بس آمد و رفت. برای هر بار ملاقات در زندان. برای پیگیری پرونده در دادگاه و... خودش می‌گفت: «هم مادر کوهیارم و هم وکیلش.»

خوشحالم، برای آزادی کوهیاری که بسیار دوستش ‌دارم، ولی راستش بیش‌تر از آن‌که از آزادی او شادمان باشم، برای مادرش خوشحالم که حالا می‌تواند بعد از یک سال تنها فرزندش را در آغوش بکشد و مادر و پسر یکدیگر را غرق بوسه کنند. لذت دیدن چنین صحنه‌ایی خواب شبانگاهی در اتوبوس را که عادت همیشگی‌ام است تا نیمه‌ی راه از چشمانم می‌رباید.

از ساعت سه و نیم همراه با مادر و تعدادی از دوستان کوهیار ایستاده در هوای بسیار سرد دامنه‌های جنوبی البرز کوه چشم به درب آهنی و بزرگ زندان گوهردشت دوخته‌ایم تا کوهیار در برابر چشمان منتظرمان رخ بنماید، و پس از ساعت‌ها انتظار با غروب آفتاب، آن پسر آمد. با همان قامت افراشته، روحیه‌ی قوی و شوخ طبعی که داشت و دارد.

مادر و پسر عاشقانه و آزادانه در آغوش هم، با خنده بر لبان‌شان و بوسه‌هایی که نثار هم می‌کنند. شعله‌های آتش زبانه می‌کشد و با روشنایی و گرمای خود، تاریکی و سرمای گوهردشت را فراری می‌دهد. همگی‌مان دور آتش سرخی که افروخته‌ایم حلقه می‌زنیم و مادر مجید دری شال سفیدی را که خود بافته بر گردن کوهیار می‌اندازد.

مجید و کوهیار پیش از آن‌که مجید برای گذراندن پنج سال از حبس شش ساله‌ی خود به زندان بهبهان تبعید شود و کوهیار برای گذراندن ایام باقی مانده از حبس یک ساله‌اش به زندان گوهردشت انتقال یابد، در اوین با هم بوده‌اند. حالا پدر و مادر مجید با غمی به سنگینی شش سال آمده‌اند تا در کنار مادر کوهیار، آزادی دوست و همبند پسرشان را جشن بگیرند.

در ساعت‌های انتظار تا آزادی کوهیار، در اتومبیل پدر و مادر مجید می‌نشینم. از پسرشان می‌گویند. از اخلاق و رفتار مجید، از چگونگی و دوران بازداشتش، از حکم بدوی و تجدیدنظر، از حبس و تبعید، از شرایط روحی و جسمی مجید و خودشان، از فامیلی که سراغ‌شان را نمی‌گیرند و دوستان نادیده‌ی مجید که به دیدن‌شان می‌روند، سختی‌های سفر به بهبهان و اسکان در آن شهر برای ملاقات هر باره فرزندشان. می‌گویند و می‌گویند. مادرش بیش‌تر. درد و دل می‌کند و گاهی اشک می‌ریزد و زود پاک می‌کند. می‌گوید مجید سفارش کرده که مقاوم باشیم، نشکنیم.

من سال‌هاست با این مادران سرافراز آشنایم. با درد و دل‌های‌شان، با رنج و سختی‌‌های‌شان، با بغض و اشک‌های‌شان. می‌شنوم و می‌بینم، اما کمتر می‌گویم. زبان و قلم ناتوانند از چرخیدن به نام‌ بزرگ‌شان. همیشه واژه کم می‌آورم برای تسکین‌ دردها و تحسین‌ مقاومت‌شان.

کوهیار می‌آید. برای مادرش شادی و برای پدر و مادر مجید امید آزادی می‌آورد. مادر کوهیار خوشحال است. دوستان کوهیار خوشحالند. مادر و پدر مجید هم. آن شال سفید دست‌بافت که رنگ صلح دارد و با عشق آزادی بافته شده، نشانه‌ی این شادی‌ و امید است.

همان شب بازمی‌گردم. سرخوش از آزادی کوهیار و امیدوار به آزادی مجید. این‌بار در سیاهی شب چهره‌ی پیر پدر مجید و چشمان اشک‌بار مادرش در شیشه‌ی بخارگرفته‌ی اتوبوس انعکاس می‌یابد. روی شیشه را خط می‌کشم و در بین قطره‌های اشک گونه‌ایی که در امتداد سرانگشتم روان می‌شوند، باز خطی خمیده شکل می‌گیرد که می‌خندد تا به مجید بگوید پدر و مادرت مقاوم ایستاده‌اند و آزادیت را به انتظار نشسته‌اند.

من از روی نیما شرمنده‌ام ـ برای نسرین ستوده

2010-10-25T03:50:00.000+03:30

تغییر برای برابری ـ کاوه کرمانشاهی: دی 85 ـ مقدمات برگزاری کارگاه کمپین یک میلیون امضاء برای تغییر قوانین تبعیض آمیز را در کرمانشاه آماده کرده‌ایم و منتظر تسهیل‌گران میهمان از تهرانیم. 4 نفر از آن‌ها صبح راه افتاده‌اند و عصر در کرمانشاه هستند. نسرین ستوده هم برای اداره بخش حقوقی کارگاه، قرار است شب با اتوبوس حرکت کند و صبح در کرمانشاه باشد. اما راه‌بندان ناشی از هوای بسیار سرد و جاده‌های برف گرفته، وی را علی‌رغم تمایل و اصرارش، از سفر باز می‌دارد.

خرداد 88 ـ حالا هم هوا گرم است و هم امکان این را داریم تا نسرین ستوده را با هواپیما به کرمانشاه بیاوریم! تبلیغات دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری است و فرصتی برای طرح مطالبات. خانم ستوده بدون این‌که از کاندیدای خاصی حمایت کند از مطالبات زنان برای‌مان صحبت می‌کند و به پرسش‌های شرکت کنندگان پاسخ می‌دهد. در کنار این جلسه‌ی عمومی، از حضورش برای برگزاری یک کارگاه در مورد کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان نیز استفاده می‌کنیم.

بارها و بارها پیش آمده بود تا برای صحبت درباره وضعیت یکی از موکلانش یا گرفتن اطلاعات و کمک حقوقی در مورد وضعیت افراد دیگری، با نسرین ستوده تماس بگیرم. هر دفعه با حوصله‌ی تمام و احساس مسئولیتی که دارد برایم توضیح می‌دهد. طبیعی است اگر چنین مکالماتی با آن دقت و حساسیتی که وی در پرداختن به جزئیات حقوقی دارد به درازا بکشد. در این بین صدای گریه‌ی نیما است که مادر را به سوی خود فرا می‌خواند. و من شرمنده از برهم زدن آرامش آن کودک خداحافظی می‌کنم و ادامه‌ی صحبت را برای وقتی دیگر می‌گذاریم. شرمنده‌تر می‌شوم اما وقتی بعد از دقایقی خود ایشان تماس می‌گیرد و می‌گوید: ببخشید «نیما را خواباندم» و یا «نیما را به پدرش سپردم» و ادامه می‌دهد...

حالا این وکیل حقوق بشری بازداشت شده و در اوین است. طی این پنجاه روز خبرهایی که از او داریم: «در سلول انفرادی است»، «اعتصاب غذا کرده است»، «ممنوع الملاقات و ممنوع التلفن است» و ... همه نگران نسرین ستوده هستند. نگران ادامه‌ی بازداشت او، نگران وضعیت جسمی او، نگران فشارهای روانی بر او، و بی‌خبری از او این نگرانی‌ها را تشدید می‌کند. همه نگرانند. آن‌ها که نسرین را از نزدیک می‌شناسند، بیش‌تر. خانواده و فرزندانش خیلی بیش‌تر...

مادر نبودم تا درد مادران فرزند دربند را درک کنم. اما حالا می‌توانم به عنوان یک فرزند گوشه‌ایی از درد نیما و مهراوه را تصور کنم. این‌که عزیزترین کست دربند باشد و تو بی‌خبر از او. این‌که حتی نتوانی صدایش را از پشت گوشی تلفن بشنوی. این‌که تولدت باشد و مادر نباشد. این‌که اول مهر بیاید و مادر نباشد.

به مهراوه و نیما فکر می‌کنم. به نیما بیش‌تر. چون با او آشنا‌ترم. حداقل بارها صدای گریه‌هایش را از پشت تلفن شنیده‌ام. اگر نیمای 3 ساله سواد نوشتن و درک فعالیت‌های مادرش را داشت حتماً تا حالا مثل خیلی از مادرانی که برای فرزندان دربندشان می‌نویسند، او نیز از مادرش و برای مادرش می‌نوشت.

من از نیما سال‌های زیادی بزرگ‌ترم. من الان در کنار مادرم هستم. اما با تصور دلتنگی نیما برای نسرین دلم می‌خواهد گریه‌ایی کودکانه از جنس آن گریه‌‌هایی که از پشت تلفن از نیما می‌شنیدم، سر دهم. نسرین ستوده حق بزرگی به گردن همه‌ی ما دارد و من امروز باز از روی نیما شرمنده‌ام که آرامش کودکانه‌اش به خاطر تلاش‌هایی که مادرش برای دفاع از حقوق بشر، یعنی حقوق همه‌ی ما داشته برهم خورده است.

آن خانه شادی و اين خانه ماتم

2009-01-09T22:19:00.001+03:30

ساعت از 3 بامداد گذشته و من اما همچنان دست به موس زل زده‌ام به صفحه‌ی مانیتور. كارم تمام شده، اما هنوز خوابم نمی‌آيد. در وبلاگستان می‌چرخم و می‌گردم و به خودم قول می‌دهم تا ساعت 4 ديگر به رختخواب بروم. در همين حين ايميل جديدی دريافت می‌كنم و در صدر اخبار ارسالی، خبر آزادی صباح نصری و هدایت غزالی جلب توجه می‌كند. چشمم از ديدن عنوان خبر برق می‌زند و با خواندن آن لبخند بر لبانم می‌نشيند و پر از شادمانی می‌شوم. صباح و هدايت پس از يك سال و نيم با پايان دوره محكوميت‌شان از زندان آزاد شده‌اند. خواندن اين خبر در بين اين همه اخبار بگير و ببند چقدر خوشايند است. تند و سريع لينك خبر را با تيتری كه برای نشان دادن محتوای خوشحال كننده‌اش به هفت رنگ آراسته‌ام برای تمامی ليست ايميلم ارسال می‌كنم.

الوعده وفا! چند دقيقه از ساعت 4 گذشته كه به رختخواب می‌روم و با خود فكر می‌كنم عجب حكمتی داشت اين دير خوابيدن! بايد بيدار می‌ماندم تا اين خبر را بخوانم و سرخوش از خواندن خبر و گوش سپاردن به ترانه‌‌ی شادی از "زکریا" به خواب بروم.

با دوستان در سنندج قرار می‌گذاريم تا به ديدن صباح برويم. متأسفانه به دليل دوری راه سفر به بانه برای ديدار هدايت امكان پذير نيست. اما منزل صباح دهگلان است و از سنندج تا آن‌جا مسير زيادی نيست. كاك اجلال نبش ميدان اقبال ايستاده و كاك مختار هم آن گوشه‌ی ميدان پارك كرده است. با آن پرايد يشمی رنگش كه به نظرم بيش‌تر از آن‌كه وسيله‌ای شخصی باشد وقف امورات سياسی و اجتماعی‌ست! دلير را هم سر راه سوار می‌كنيم. طبق قرار سهراب و چند نفر ديگر از بچه‌های ‌قروه را هم در ميدان اصلی دهگلان می‌بينيم و شيرينی در دست راهی‌ منزل صباح می‌شويم.

خانه‌شان شلوغ پلوغ است و پر از ميهمانانی كه گروه گروه می‌‌آيند و می‌روند. شور و شادی بر فضای خانه حاكم است. با تبريك آزادی صباح از صف خانواده‌اش می‌گذريم تا خودش به استقبال‌مان می‌‌آيد. يك به يك در آغوشش می‌كشيم. مادرش چقدر خوشحال است. پدرش هم همين‌طور و ديگر اعضای خانواده نيز به همين ترتيب تا رسد به آن كودكانی كه چند بار از در اتاق به داخل سرك می‌كشند و برای‌ صباح دست تكان می‌دهند.

خوش و بش می‌كنيم. از حال و احوالش می‌پرسيم و از وضعيت زندان. سهراب در جمع با صباح آشناتر است. چون پارسال كه بازداشت شد و به اوين رفت چند روز آخر را كه به بند عمومی انتقال يافت با صباح و هدايت بوده است. به ديگر ساكنان اوين می‌رسيم و احوال‌شان را از مسافر از اوين بازگشته می‌گيريم. فرزاد كمانگر، آقای ‌كبودوند، برادران علايی و... همه خوبند!

ميهمانانِ تازه می‌‌آيند تا آن‌جا كه جای ‌نشستن تنگ می‌شود. خداحافظی می‌كنيم و صباح تا داخل كوچه بدرقه‌مان می‌كند. در راه بازگشت دوستان صحبت از ديدار با خانواده ابراهیم لطف الهی می‌كنند كه سال‌گردش هم نزديك است. دوست دارم اين برنامه را همين امشب يا فردا صبح كه من سنندج هستم بگذارند. ولی متأسفانه جور نمی‌شود. اما دم غروب فرصت اين پيش می‌آيد تا سری به خانه‌ی یاسر گلی بزنيم تا از پدر و مادر اين فعال كُرد كه با حكم بدوی ۱۵ سال حبس در زندان است احوال‌پرسی كنيم.

اين‌جا چقدر سوت و كور است. پدر ياسر پای تلويزيون نشسته و برادر كوچك‌تر ياسر هم به محض ورودمان به آشپزخانه می‌رود تا چايی دم كند. شنيده‌ام كه آن برادر ديگر ياسر تحت فشار مجبور به خروج از كشور شده است. اين را هم می‌دانم كه پدر ياسر نيز سال گذشته هنگام حضور در دادگاه جهت پی‌گيری وضعيت فرزندش بازداشت و پس از 5 روز با قرار وثيقه آزاد شد و اكنون پرونده‌ای در همين رابطه در دادگاه دارد. فاطمه گفتاری، مادر ياسر هم كه با تحمل چند ماه حبس اخيراً از زندان آزاد شده، ولی بار ديگر با اتهامی تازه مورد محاكمه قرار گرفته است.

پيش از آن‌كه بخواهيم سراغ فاطمه خانم را بگيريم كاك صالح، پدر ياسر می‌گويد: «فاطمه را دوباره به زندان بردند! چند روز پيش كه برای اطلاع از رأی به دادگاه رفته بود، با اعلام حكم يك سال حبس از همان‌جا به زندان انتقالش دادند. به خاطر اين‌كه حكم ياسر در مرحله‌ی تجديدنظر است، خبر فاطمه را ديگر اعلام نكرديم. مبادا پرونده ياسر تحت تأثير اين قضيه قرار گيرد.»

آب در دهانم خشك می‌شود. ابروهايم در هم می‌رود. خوشی آزادی هدايت و صباح به كامم زهرمار شد. آخر مگر جرم اين خانواده چيست كه بايد چنين تاوان سنگينی بپردازند. مادر و فرزند هر دو در زندان، آن ديگری آواره و فراری، پدر هم كه دارای پرونده و می‌ماند اين فرزند آخر كه ناظر و درگير بر تمامی اين مصيبت‌هاست، كه هر كدامش كافی‌ست تا خانواده‌ای را از پای بيندازد. مگر توان اين خانواده چقدر است كه بخواهند در برابر اين همه فشار بايستند.

حرف‌های كاك صالح به سنگينی در گوشم می‌پيچد. نگاه كردن در چهره‌اش چقدر برايم سخت است. پشتم را به ديوار می‌چسبانم و سرم را پائين می‌اندازم. وقتی بالش برای زير دستم می‌آورد از خجالت آب می‌شوم. از خانه‌شان كه بيرون می‌زنيم با خودم فكر می‌كنم چقدر ديگر بايد بگذرد تا وقتی دوباره به اين خانه باز می‌گردم چنين ماتم زده نباشد و مثل امروز خانه‌ی صباح رنگ شادی بر آن بنشيند.

دختران روشنايی، فريادرس زنان

2008-07-25T21:12:00.000+04:30

تغییر برای برابری: يک روز پيش از بازداشتش در مراسمی كه به مناسبت روز جهانی كودک در خانه‌ی كُرد سنندج برگزار شد، خيلی اتفاقی حين جمع‌ آوری امضاء ديدمش و با هم كوتاه كلامی داشتيم. شلوغی مراسم و سرگرم شدن ما به گرفتن امضاء از اين و آن فرصتی را به وجود نياورد تا از طريق دوستان مشترک به هم معرفی شويم. روز بعد كه دوستی از سنندج خبر دستگيری‌اش را داد نخست ندانستم كه اوست. تا اين‌كه عكسی از او را در كنار خبر بازداشتش در سايت‌ها ديدم. آری، خودش بود. همان دختر جوان با مانتو و مقنعه‌ی مشكی. روناک صفازداه را می‌گويم.

فضای امنيتی آن مراسم را به ياد آوردم و توصيه‌ی دوستان سنندجی به رعايت احتياط در جمع آوری امضاء. همه‌ی تعجبم از اين بود كه حضور اين تعداد نيروی امنيتی در مراسمی كه بيش‌تر شركت كنندگانش را كودكان، همراه با مادر و پدر‌شان تشكيل می‌دهند چه توجيه‌ای می‌تواند داشته باشد. مگر میتینگ سياسی است يا تجمع اعتراضی؟!

به هر حال اين‌‌كه ما از شهری ديگر آمده بوديم و قيافه‌‌ی من و آن دوست ديگرم برای‌ مأموران حاضر در آن جمع شلوغ ناآشنا بود كارمان را راحت‌تر می‌كرد در مراجعه به مردم و گرفتن امضاء. اما خود بچه‌های سنندج محتاطانه‌تر عمل می‌كردند. زيرا هم آن‌ها با چهره‌ی برادران اطلاعاتی آشنا بودند و هم برادران، خواهران فعال ما را به خوبی می‌شناختند و كوچك‌ترين بهانه‌ای كافی بود برای هر گونه برخوردی با آنان.

هر چند آن روز هيچ اتفاقی نيفتاد و مراسم در ميان شور و شوق كودكان پايان يافت و ما نيز سرخوش از پر كردن چندين فرم امضاء راهی كرماشان شديم. اما صبح روز بعدش خبر رسيد كه روناک را هنگام خروج از منزل دستگير كرد‌ه‌اند.

به خود اميدواری می‌دهم كه حتماً تا يكی دو روز آينده آزادش می‌كنند. او كه كاری نكرده. مگر تنها اوست كه برای حقوق زنان فعاليت می‌كند. صدها نه، هزاری چون او اين روزها در جای جای اين كشور با رفتن به ميان مردم و آگاه ساختن آنان نسبت به حقوق پايمال گشته‌ی زنان و گرفتن امضاء برای درخواست تغيير قوانين تبعيض ‌آميز همان حرف‌های روناک را تكرار و اهدافش را دنبال می‌كنند. چه فرق می‌كند در كردستان باشی يا تهران خواسته‌ها يكی‌‌ست، برابری. اما نه! گويا كُرد بودن اتهامش را كمی نه، که بسيار سنگين‌تر كرده بود. آری خواهرم فراموشم شده بود كه تو زن بودی و كُرد. تو زن زاده شدی و كُرد. تو خواستی كه زن بمانی و كُرد.

چه اميد بيهوده‌ای. آن يكی دو روز كه هيچ، يكی دو روزهای ديگر هم به دنبالش گذشت و روناک آزاد نشد. دوباره از سنندج خبر رسيد كه هانا عبدی يكی ديگر از فعالان حقوق زن را بازداشت كرده‌اند. هانا دوست روناک است. هر دو هموند در انجمن زنان آذرمهر. هر دو هم‌گام در برگزاری كلاس‌های آموزشی برای زنان روستايی. هر دو هم‌صدا در پشتيبانی از كمپين يک ميليون امضاء و اينک هر دو هم‌بند در زندان سنندج.

حكم هانا صادر شده و روناک در انتظار صدور حكم است. پنج سال حبس در تبعيد زياد است. خيلی زياد برای هانای بيست و يک ساله. برای هانايی كه به راستی آن‌گونه كه از نامش برمی‌آيد فريادرس زنان و دادخواه حقوق پايمال شده‌شان بود. زياد است. سنگين است. ناعادلانه است. اصلاً آن‌طور كه وكيل هانا می‌گويد اين حكم بسيار ناسازگار است با ماهيت پرونده. مادر دردمند هانا نیز در اعتراض به حكم ناعادلانه‌ای كه عليه دخترش صادر شده، در نامه‌ای خطاب به زنان جهان با اشاره به فعاليت‌های هانا برای زنان از آنان می‌پرسد؛ آيا حكم پنج سال حبس در تبعيد مستحق هاناست؟!

باور دارم روناک و هانا قربانی ‌فضای امنيتی حاكم بر كردستان و نگاه بدبينانه حاكميت نسبت به فعالان كُرد شده‌اند و در اين ميان جو سياسی كردستان و حضور نظامی برخی احزاب در منطقه نيز دست نيروهای امنيتی و قضايی را در بستن اتهام به آنان باز گذاشت تا آن‌جا كه نخست سخن از مشاركت آن‌ها در يک مورد خاص بمب‌گذاری در شهر سنندج بود و آن‌گاه كه مشخص شد مورد مذكور از سوی گروه‌های تندرو اسلامی موسوم به "سلفی‌"ها صورت گرفته، اين‌بار از قصد (و نه انجام) آنان برای اقدام ضد امنيت ملی پرده برداشتند!

پرده‌ای كه اگر به راستی پس زده می‌شد چهره‌ی حقيقی هانا و روناک از پس آن عيان می‌گشت. نه آن چهره‌ی خشنی كه از آن‌ها ترسيم كرده‌اند. بلكه سيمای معصوم دو دختر جوان با دغدغه‌هايی انسانی در تلاش برای رسيدن به برابری. دخترانی كه روشنی افق زندگی‌اند و فريادرس زنان سرزمين‌شان.

" *روناک" و "هانا" نام‌هايی كُردی هستند به معنی "روشنايی" و "فريادرسی و دادخواهی‌"

حقوق زنان و منافع مردان

2007-05-08T04:00:00.000+03:30

تغيير برای برابری ـ كاوه كرمانشاهی: بارها پيش آمده هنگامی كه در محافل دوستانه يا خانوادگی بحث از حقوق بشر ـ با تأكيد بر حقوق زنان ـ به ميان آورده و با اشاره به قوانين تبعيض‌آميز و عرف‌های نادرست در اين زمينه از لزوم تلاش در جهت تغيير آنان سخن گفته‌ام، از سوی مخاطبان ـ اكثراً مردها و بعضاً زنان ـ مورد پرسش قرار گرفته‌ام كه قصدم از مطرح كردن اين بحث‌ها چيست؟ چه هدفی را از همراهی با جنبش‌ زنان دنبال می‌كنم و نهايتاً از تغيير اين قوانين و عرف‌های به اصطلاح غلط چه سودی نصيب من به عنوان يك مرد خواهد گشت؟!

شوربختانه برخی از مردم با برداشتی تنگ‌نظرانه از آن‌چه در پيرامون‌شان می‌گذرد چنين تصور می‌كنند كه هر آن‌چه مستقيماً به ايشان ربط ندارد و ظاهراً بر زندگی فردی‌شان تأثيری نمی‌گذارد از شمول مشكلات جامعه خارج است و با اين استدلال كه فلان موضوع يا مسئله به لحاظ جنسيتی، مليتی، مذهبی، طبقاتی و … شامل حال ما نمی‌گردد از زير بار مسئوليت پرداختن به مشكل و تلاش در جهت رفع آن و يا حتی فكر كردن در اين باره شانه خالی می‌كنند و با تأكيد بر جنسيت يا تعلقات ملی و دينی و يا جايگاه طبقاتی خود سعی در تنيدن پيله‌ای به دور خويش دارند تا به واسطه‌‌ی آن خود را از جامعه جدا كرده و از زير بار مسئوليتی كه انسانيت بر دوش‌شان نهاده فرار كنند.

چه خوش گفت شيخ اجل، سعدی شيرازی: بنی آدم اعضای يكديگرند / كه در آفرينش ز يك پيكرند / چو عضوی به درد آورد روزگار / دگر عضوها را نماند قرار / تو كز محنت ديگران بی غمی / نشايد كه نامت نهند آدمی

انسان خردمند با نگاهی ژرف به محيط پيرامونش و دركی عميق از موضوعات پيش‌آمده در زندگيش در خواهد يافت كه تأثيرگزاری او بر و تأثيرپذيری او از محيط جامعه به گونه‌ای آشكار است و انعكاس ناكامی‌ها و كام‌يابی‌های ديگر افراد جامعه در زندگی وی چنان نمودی خواهد داشت كه نگاه تيزتر و توجه بيشتر او را در مواجه با وضعيت موجود و رويدادهای‌ پيش‌آمده طلب می‌كند. حال آن‌كه در اين ميان تنها كسانی توانايی مشاهده و درك اين واقعيت را ندارند كه گستردگی افق ديدشان به درازای نوك بينی‌شان محدود می‌شود.

مسئله‌‌ی عرف‌های نادرست جامعه و قوانين تبعيض‌آميز حاكم كه در قبال زنان اعمال می‌گردد نيز از آن دسته مشكلاتی است كه هر چند به ظاهر مختص زنان است و تنها در مورد آنان به كار گرفته می‌شود اما در واقع تأثير مخرب خود را بر كل جامعه كه نيمی از اندامان آن مردها هستند خواهد گذاشت. و شدت اين تأثير به حدی است كه نمی‌توانيم به آن بی‌توجه باشيم و به راحتی از كنار آن عبور كنيم.

حال اگر به عنوان يك مرد به اين نكته‌ی مهم نيز توجه داشته باشيم كه آن زنی كه از او سخن می‌گوئيم نه يك بيگانه كه فردی‌ست كه در تمامی دوران زندگی‌مان در مقام مادر، همسر، فرزند و يا حتی يك دوست همواره در كنارمان قرار دارد و با ايشان هم‌زيستی تنگاتنگی را خواهيم داشت شايد عمق فاجعه را بيشتر درك كنيم و نسبت به مشكلات وی حساس‌تر گرديم و در راه از ميان برداشتن آنان همراه با زنان گام‌های بلندتر و مستحكم‌تری را برداريم.

گذشته از اين، اصل مهم در اين‌جا همان جامعه است كه رشد و پويندگیش در گرو حضور شهروندانی آگاه و مديرانی تواناست كه آن نيز مگر در سايه‌‌ی برابری شهروندان و شايسته‌سالاری مديران امكان‌پذير نخواهد بود و در كشوری كه بر طبق قوانين و عرف‌های غلط آن نه تنها نيمی از مردم از حضور مؤثر در جامعه و رسيدن به پست‌های كلان در مديريت محروم هستند كه تأثير آن قوانين و عرف‌ها بر زندگی فردی و خانوادگی و اجتماعی زنان و مشكلاتی كه از اين طريق برای آنان به وجود خواهد آمد مانعی جدی در راه رسيدن به جامعه‌ی مدنی خواهد بود.

از اين روست كه سخن گفتن از حقوق زنان از سوی من مرد نه از سر دلسورزی و نه به نشانه‌ی ترحم نسبت به وی و همراهيم با جنبش زنان نه به تعبير برخی كوته‌فكر ـ كه همكاری و روابط دوستانه و اخلاق‌مدارانه‌ی دو جنس بشر در قالب يك تشكيلات يا جنبش اجتماعی در مخيله‌‌ی كوچكشان نمی‌گنجد ـ به منظور … ؟؟؟ !!! كه برای استفاده از تمامی توانايی‌ها و استعدادهای موجود برای ساختن جامعه‌‌‌ی مدنی با شهروندانی برابر و آگاه و مديرانی شايسته و توانا است. آری من در پی احقاق حقوق زنان، منافع خويش را به عنوان يك انسان می‌جويم.

پی‌نوشت…

اشاره‌ای كه در اين نوشتار كوتاه به جنسيت، مليت، مذهب و … شد نه از سر تقبيح و تکفیر آنان كه تعلق، وابستگی و باورمندی به اين موارد طبيعی و علاقه و دلبستگی بدان‌ها پذيرفتنی و قابل احترام می‌باشد. اما مسئله زمانی شكل غلط به خود می‌گيرد كه اين موارد يا سبب ايجاد حصار بين فرد با جامعه و يا در شكل فاجعه‌بارتری باعث ايجاد توهم برتری در يك جنس از بشر، يك ملت، پيروان يك آئين و يا وابستگان به يك طبقه‌ی خاص از جامعه گردد.

ستیز با عرف مردم به بهانه دفاع از عرف

2004-05-17T08:43:00.000+04:30

چندی پیش نیروی انتظامی کرماشان طی بخشنامه‌ای تحت عنوان "ضوابط انتظامی لازم‌الاجرا در سالن‌های پذیرایی و باغ‌های حاشیه شهر در برگزاری مجالس" موانعی در جهت محدود کردن مردم در برگزاری مراسمات عروسی و تولد و جشن‌های خصوصی به وجود آورد . همچنین نیروی انتظامی در نشستی توجیهی از صاحبان سالن‌ها و باغ‌های محل برگزاری جشن‌ها خواست تا موازین قانونی و شرعی و عرفی را رعایت نمایند و قسمت‌های مردان و زنان را از هم جدا کنند و نیز هنگام برگزار ی جشن‌ها خودشان در محل حضور داشته باشند.

این در حالی است که اخیراً حضور ماموران انتظامی در سطح شهر به بهانه برخورد با بدحجابی و ابتذال و جلوگیری از فساد، بگونه چشم‌گیری افزایش یافته است. باز بگیر و ببندها آغاز گشته، باز حضور ناگهانی در مراسم خصوصی شهروندان و برخوردهای تند و نارحت کننده با آنان شدت یافته، باز حریم خصوصی افراد مورد تجاوز قرار می‌گیرد و حرمت انسانی اشخاص درهم شکسته می‌شود و باز ...

آری، نیروی انتظامی که در تمام دنیا مسئول برقراری نظم و حفظ آرامش است و مردم با دیدن آنان احساس امنیت می‌کنند، در شهر و دیار من تبدیل گشته‌اند به برهم زنندگان آرامش مردم، به گونه‌ای که همشهریانم با دیدن ماموران انتظامی به جای این‌که احساس امنیت کنند ترس تمام وجودشان را در بر می‌گیرد، ترسی همراه با نفرت.

به این خبر توجه کنید: بیست باغ محل برگزاری جشن‌های عروسی در کرمانشاه تعطیل شد. به گفته مرکز اطلاع رسانی فرماندهی انتظامی استان کرمانشاه، رقص و پایکوبی، موسیقی‌های مبتذل، تداخل زن و مرد و... در جشن‌های عروسی در این مکان‌ها باعث شد تا نیروی انتظامی بر اساس وظیفه ذاتی خود و در جهت حفظ نظم و آرامش و در دفاع از ارزش‌های شرعی و عرفی جامعه، تصمیم به تعطیلی این مکان‌ها بگیرد.

به راستی برگزاری جشن‌های عروسی که معمولاً شب‌ها و در باغ‌های حاشیه شهر برگزار می‌شود سبب برهم خوردن نظم شهر می‌گردد؟! و یا موجبات آزار همسایگان و برهم خوردن آرامش مردم را فراهم می‌کند؟!

ای کاش نیروی انتظامی به جای لشکر کشی به این‌گونه مراسمات و سرک کشیدن در مجالس خصوصی افراد فکری به حال ترافیک سرسام آور خیابان‌های شهر می‌کرد که آسایش و آرامش را از مردم ربوده و ای کاش نیروی انتظامی به جای حضور چند صد نفری در مراکز شهر و مکان‌های تجاری و تفریحی و برخوردهای تند و ناراحت کننده با دختران و پسران به بهانه بدحجابی و بدلباسی، شماری از نیروهایش را به محله‌هایی که مکان خرید و فروش مواد مخدر و اسلحه و... می‌باشند گسیل می‌داد و بخشی از توانش را در جهت مبارزه و مقابله با جنایت به کار می‌گرفت تا دیگر شاهد قتل پنج تن، تنها در یک ماه (شهریور) در این شهر نباشیم.

اما نه ماموران نیروی انتظامی مشغول کارهای مهم‌تری هستند! و وقت رسیدگی به این موارد کم اهمیت! را ندارند، آری آنان مشغول گشت زنی در خیابان‌ها و پاساژها هستند تا مبادا روسری دختری کمی به عقب رفته باشد و ظاهر پسری مطابق میل آنان نباشد، آنان به هر باغی که در آن‌جا مراسمی برپاست سرک می‌کشند تا مبادا زنان با مردانی که همه از بستگان‌شان می‌باشند همنشین باشند و همه در کنار هم به شادی بپردازند! جالب است تمام این بگیر و ببندها و ایجاد محدودیت‌ها به بهانه دفاع از ارزش‌های شرعی و عرفی!!!

در این‌جا لازم است نگاهی کوتاه بیندازیم به مفهوم شرع و عرف تا بدانیم اینان چیستند که دفاع از آن را چماقی کرده‌اند که بر سر مردم می‌کوبند.

در مورد شرع، باید گفت همین مردمی که شرع را پذیرفته‌اند خود می‌توانند تشخیص دهند که آیا اعمال‌شان خلاف شرع است یا خیر؟ و از آن‌جا که برداشت از دین و شرع در نزد افراد مختلف متفاوت است و نگاه مردم به آموزهای دینی یکسان نمی‌باشد بنابراین شخص یا گروهی نمی‌تواند نظر خود را مبنی بر اجرای قوانین شرعی بر دیگران تحمیل کند.

اما در مورد عرف، حتماً فرمانده نیروی انتظامی کرماشان که اقدام به صدور آن بخشنامه کذایی کرده و در بند هفتم آن بر روی واژه "اعمال خلاف قوانین و عرف و عفت عمومی " تاکید نموده‌اند، معنی عرف را می‌دانند. در این‌جا من برای یادآوری خود به کتاب لغت مراجعه می‌کنم و معنی عرف را چنین می‌خوانم: روش مستمر قومی است در رفتار و گفتار که میان مردم آن قوم معمول و متداول شده باشد، لازم نیست همه افراد آن قوم آن روش را داشته باشند تا عرف محقق شود بلکه کافی است که اغلب آنان دارای روش مزبور باشند، عرف به همین مقدار محقق می‌شود.

خوب حالا نگاهی بیندازیم به عرف مردم کرماشان و منطقه تا ببینیم مواردی مانند تداخل زن و مرد، پخش موسیقی و رقص و پایکوبی در مراسم جشن و عروسی که نیروی انتظامی از آن به عنوان مصادیق فساد و ابتذال یاد می‌کند و ارتکاب هر یک از این اعمال را خلاف عرف و جرم می‌داند به راستی در تقابل با عرف مردم این دیار است؟!

مراسم ازدواج در میان مردم کرمانشاه دارای ویژگی‌های خاص خود است. البته این مراسم در همه استان به یک روش برگزار نمی‌شود. اما مشترکات زیادی هم بین آنها مشاهده می‌شود، از جمله نواختن موسیقی (ساز و دهل) و پایکوبی و دست افشانی میهمانان زن و مرد به صورت دست جمعی. (فرهنگ عامه کرد ــ موسی پرنیان)

در طول مدت عروسی که تا پاسی از شب ادامه می‌یابد شرکت کنندگان زن و مرد به صورت دست جمعی به رقص می‌پردازند. رقص‌های مردم این منطقه هر کدام نظم و ترتیب خاص خود را دارند و آهنگ مخصوص بخود را می‌طلبند، موسیقی یا به گفته دیگر ساز و آواز در این منطقه به وجود آدم‌هایش گره خورده است. (بومیان دره مهرگان ــ رستم خان رحیمی عثمانوندی)

مراسم عروسی در بین کردها معمولاً با سرنا و دهل (امروزه جای خود را به تجهیزات جدید موسیقی داده است) همراه است، در طول مدت عروسی شرکت کنندگان زن و مرد که عموماً از بستگان می‌باشند به صورت دست جمعی و مختلط به رقص و پایکوبی می‌پردازند. مراسم عروسی کردها آن‌قدر زیبا و جذاب است که به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری آئینی محسوب می‌شود. (گزارش ایسنا)

مراسم عروسی در بین کردها با یک خواستگاری آبرومندانه آغاز می‌شود. در طول مدت جشن عروسی زن و مرد دست یکدیگر را می‌گیرند، دایره بزرگی تشکیل می‌دهند و با صدای آهنگ و ساز تا پاسی از شب با قدم‌های سنگین و با شور و نشاط به پایکوبی می‌پردازند. با این حال دیده می‌شود زنان کرد با این‌که مسلمانند در قید و بند حجاب نیستند و با وجودی که لباسی کاملاً پوشیده بر تن دارند اما سر و صورت‌شان باز است. زنان کرد آن‌گونه که رسم زنان ترک و تازی‌ست، رو نمی‌گیرند و در جمع با مردان در می‌آمیزند. بدیهی است که در بین کردها به هیچ وجه صحبت از مقید نمودن و به بند کشیدن زن در بین نیست. زن کرد در عین لوند بودن و خوشرو بودن پاکدامن است. فحشا و برخی رذایل و قبایح رایج در مشرق زمین در بین کردها سابقه ندارد. (کرد و کردستان ــ واسیلی نیکسین)

آری این‌چنین است، رفتاری که از دید آقایان ضد ارزش فرض می‌گردد، از اجزاء فرهنگ این مردم می‌باشد، انسان در این دیار با نوای ساز و موسیقی چشم به جهان می‌گشاید و با مارش عزای ساز و دهل دیده از جهان فرو می‌بندد. مردم این دیار شادترین لحظات عمر خود را با ساز و آواز جشن می‌گیرند. همان طوری که تلخ‌ترین روزهای زندگی خود را با موسیقی التیام می‌بخشند. همچنین رقص مردم این سامان بیان‌گر تاریخ‌شان است و آن را شیوه ای نمادین از جنگ و شادی و شیون و کار و رزم و بزم می‌دانند.

به راستی آیا می‌توان با این بهانه‌های واهی و با سلاح دفاع از عرف به ستیز با عرف این مردم برخاست؟ آیا نیروی انتظامی می‌تواند با صدور بخشنامه و وضع قوانین خاص (که تنها در اختیار قوه قضائیه می‌باشد و نیروی انتظامی مجری قوانین می‌باشد و نه وضع کننده آن) عرف رایج در میان مردم را از بین ببرد؟

شاید برای چند هفته، چند ماه و شاید چند... اما باید دانست رفتار یک جامعه که بر اثر اقبال مردم و تکرار آن طی سالیان دراز به صورت عرف درآمده و بخشی از فرهنگ آن مردم محسوب می‌گردد را نمی‌توان یک شبه و با صدور یک بخشنامه از میان برد و هر تلاشی در این زمینه محکوم به شکست است زیرا هیچ سلاحی را توان مقابله با فرهنگ پربار مردم این دیار کهن نیست.